چرا خوب بودن در کار همیشه به ارتقای شغلی منجر نمیشود؟
بسیاری از کارمندان تصور میکنند عملکرد عالی و قابلاعتماد بودن، مسیر ارتقای شغلی را هموار میکند؛ اما کارشناسان مدیریت میگویند در برخی سازمانها دقیقاً برعکس است. پدیدهای که از آن با عنوان «مالیات شایستگی» (Competency Tax) یاد میشود، باعث میشود افراد توانمند به جای دریافت ترفیع، هر روز مسئولیتهای بیشتری بر عهده بگیرند، بدون آنکه جایگاه یا نفوذشان افزایش پیدا کند.
به گزارش اینتیتر، بسیاری از کارمندان تصور میکنند عملکرد عالی و قابلاعتماد بودن، مسیر ارتقای شغلی را هموار میکند؛ اما کارشناسان مدیریت میگویند در برخی سازمانها دقیقاً برعکس است. پدیدهای که از آن با عنوان «مالیات شایستگی» (Competency Tax) یاد میشود، باعث میشود افراد توانمند به جای دریافت ترفیع، هر روز مسئولیتهای بیشتری بر عهده بگیرند، بدون آنکه جایگاه یا نفوذشان افزایش پیدا کند.
«مالیات شایستگی» چیست؟
براساس گزارش سایکولوژی تودی، تقریباً در هر سازمانی فردی وجود دارد که هر زمان مشکلی پیش میآید، همه به سراغ او میروند؛ کسی که اختلافهای مالی را حل میکند، مشتریان ناراضی را آرام میسازد، روحیه تیم را بالا میبرد یا درست قبل از یک ارائه مهم، همه چیز را نجات میدهد.
همکاران و مدیران معمولاً به او میگویند:
«اگر تو نبودی، کارها پیش نمیرفت.»
اما زمانی که فصل ارتقای شغلی فرا میرسد، همین فرد بار دیگر نادیده گرفته میشود.
این اتفاق لزوماً به دلیل عملکرد ضعیف نیست، بلکه نتیجه چیزی است که کارشناسان آن را «مالیات شایستگی» مینامند.
چرا افراد توانمند قربانی این پدیده میشوند؟
زمانی که شما همیشه قابل اعتماد هستید و هر مأموریتی را با موفقیت انجام میدهید، مدیران بهطور طبیعی برای حل هر بحران دوباره به سراغ شما میآیند.
به مرور، «قابل اعتماد بودن» از یک ویژگی مثبت به یک انتظار دائمی تبدیل میشود.
در نتیجه، پاداش عملکرد خوب شما نه ارتقای شغلی، بلکه واگذاری وظایف بیشتر است.
از سوی دیگر، هرچه در موقعیت فعلی خود موفقتر باشید، دیگران سختتر میتوانند شما را در نقشهای مدیریتی یا جایگاههای بالاتر تصور کنند.
چرا افراد موفق خودشان این چرخه را ادامه میدهند؟
بسیاری از کارکنان موفق، ناخواسته این وضعیت را تقویت میکنند.
آنها:
- از حل مسائل پیچیده لذت میبرند.
- معمولاً به درخواستها «بله» میگویند، حتی اگر به ضرر خودشان باشد.
- احساس رضایت میکنند که دیگران روی آنها حساب باز میکنند.
- تصور میکنند کیفیت کارشان بهتنهایی برای دیده شدن کافی است و کمتر درباره دستاوردهای خود صحبت میکنند.
در نتیجه، هر بار که مشکلی ایجاد میشود، دوباره همان فرد انتخاب میشود و این چرخه ادامه پیدا میکند.
چهار نشانه که نشان میدهد «مالیات شایستگی» میپردازید
۱. همیشه اولین نفری هستید که برای حل بحران با شما تماس میگیرند
اگر تقریباً تمام مشکلات کوچک و بزرگ سازمان به شما سپرده میشود، اما در جلسات تصمیمگیری و تدوین استراتژی حضور ندارید، احتمالاً بیشتر به عنوان یک مجری دیده میشوید تا یک تصمیمگیرنده.
۲. مسئولیتهایتان بیشتر میشود، اما اختیارتان نه
وظایف جدید یکی پس از دیگری به شما واگذار میشود، اما قدرت تصمیمگیری، جایگاه سازمانی یا اختیارات شما تغییری نمیکند.
۳. همیشه از شما تعریف میشود، اما پیشرفتی در کارتان رخ نمیدهد
شنیدن جملاتی مانند «تو سرمایه ارزشمند شرکت هستی» خوشایند است، اما اگر سالها بدون ارتقا در همان موقعیت باقی ماندهاید، ممکن است ارزش بیش از حد شما در نقش فعلی، مانع رشدتان شده باشد.
۴. همیشه مشغول کارهای فوری هستید، نه کارهای اثرگذار
شما بحرانها را مدیریت میکنید، پروژهها را به سرانجام میرسانید و مشکلات را حل میکنید؛ اما در همین زمان، فرد دیگری نتایج کار را برای مدیران ارشد ارائه میدهد، روابط کلیدی را شکل میدهد و در تصمیمهای راهبردی نقش دارد.
چگونه از این چرخه خارج شویم؟
شایستگی و قابل اعتماد بودن، یکی از سریعترین راهها برای ساختن اعتبار حرفهای است؛ اما اعتبار بهتنهایی تضمینکننده پیشرفت شغلی نیست.
هدف این نیست که کمتر مسئولیتپذیر باشید، بلکه باید کاری کنید که این توانمندی به جای محدود کردن شما، فرصتهای جدید ایجاد کند.
کارشناسان تأکید میکنند افراد موفق زمانی ارتقا پیدا میکنند که مدیران و تصمیمگیرندگان نهتنها کیفیت کار آنها، بلکه تأثیر، ارزشآفرینی و نقش مستقیمشان در موفقیت سازمان را نیز بهخوبی ببینند و بشناسند.
به بیان دیگر، عملکرد عالی شرط لازم برای پیشرفت است، اما شرط کافی نیست. اگر میخواهید در مسیر شغلی رشد کنید، علاوه بر انجام درست وظایف، باید دستاوردها، اثرگذاری و تواناییهای راهبردی خود را نیز به شکلی شفاف به مدیران و تصمیمگیرندگان نشان دهید.
