روانشناسی جنایت واقعی؛ آیا تماشای True Crime اضطراب را بیشتر میکند یا کاهش میدهد؟
پژوهشی جدید درباره تأثیر محتوای جنایی واقعی بر حالات روانی نشان میدهد که برخلاف تصور رایج، مصرف این محتوا لزوماً به افزایش اضطراب و ترس منجر نمیشود؛ حتی برای برخی افراد، بهویژه افراد مضطرب، تماشای یا شنیدن داستانهای جنایی واقعی میتواند نوعی احساس آمادگی، کنترل و آرامش ایجاد کند.
به گزارش اینتیتر، پژوهشی جدید درباره تأثیر محتوای جنایی واقعی بر حالات روانی نشان میدهد که برخلاف تصور رایج، مصرف این محتوا لزوماً به افزایش اضطراب و ترس منجر نمیشود؛ حتی برای برخی افراد، بهویژه افراد مضطرب، تماشای یا شنیدن داستانهای جنایی واقعی میتواند نوعی احساس آمادگی، کنترل و آرامش ایجاد کند.
روانشناسی علاقه به جنایت واقعی
به گزارش سایکولوژی تودی، آیا تماشای فیلمها، مستندها و برنامههای جنایی واقعی (True Crime) برای سلامت روان مضر است یا میتواند به عنوان راهی برای تنظیم احساسات مورد استفاده قرار گیرد؟
پژوهشی که در سال ۲۰۲۵ توسط «پرشتولد-اشتفان»، «رومینگر» و «فینک» انجام شد، تلاش کرد به همین پرسش پاسخ دهد. پژوهشگران بررسی کردند که آیا تماشای، خواندن یا گوش دادن به محتوای جنایی واقعی باعث افزایش احساسات منفی مانند اضطراب، ترس و ناامنی میشود یا اینکه افراد مضطرب و ترسیده بیشتر به سمت چنین محتواهایی جذب میشوند.
در این مطالعه ۱۹۹ فرد بزرگسال آلمانی شرکت کردند. هر یک از شرکتکنندگان به مدت دو هفته، روزانه میزان مصرف محتوای جنایی واقعی و داستانهای جنایی تخیلی و همچنین وضعیت روحی خود را ثبت کردند.
استفاده از «دفترچه خاطرات روزانه» یکی از روشهای دقیق جمعآوری دادههای روانشناختی محسوب میشود؛ زیرا اطلاعات را در زمان نزدیک به وقوع ثبت میکند و وابستگی به حافظه افراد را که ممکن است دچار خطا شود، کاهش میدهد.
شرکتکنندگان چه چیزهایی را ثبت کردند؟
افراد شرکتکننده هر روز درباره میزان و نوع مصرف محتوای جنایی و همچنین احساسات خود گزارش میدادند. احساسات مثبت شامل علاقه، هیجان، قدرت، اشتیاق، غرور، هوشیاری، الهام، اراده، توجه و فعالیت بود.
احساسات منفی نیز شامل پریشانی، ناراحتی، احساس گناه، ترس، خصومت، تحریکپذیری، شرم، عصبی بودن و اضطراب میشد.
پژوهشگران احساسات منفی را به دو گروه اصلی تقسیم کردند: اضطراب که با احساساتی مانند ترس، عصبی بودن و هراس سنجیده شد و خشم که شامل ناراحتی، خصومت و تحریکپذیری بود.
شرکتکنندگان همچنین هر روز به پرسشهایی درباره مصرف محتوای جنایی پاسخ میدادند؛ از جمله اینکه آیا آن روز محتوای True Crime دیده، شنیده یا خواندهاند، این محتوا را در چه قالبی مصرف کردهاند، چند دقیقه برای آن وقت گذاشتهاند و میزان خشونت محتوای موردنظر چقدر بوده است.
آنها همچنین مشخص میکردند که آیا قصد دارند پیش از خواب محتوای جنایی واقعی تماشا یا مصرف کنند یا خیر.
اضطراب بیشتر، مصرف True Crime بیشتر
یکی از یافتههای جالب این پژوهش این بود که سطح اضطراب افراد میتواند میزان مصرف محتوای جنایی واقعی در روز بعد را پیشبینی کند.
شرکتکنندگانی که در یک روز اضطراب بیشتری داشتند، در روز بعد تمایل بیشتری به مصرف محتوای جنایی واقعی و بهویژه محتوای خشنتر نشان دادند.
این یافته میتواند نشان دهد که برخی افراد مضطرب، بهطور ناخودآگاه به دنبال تجربه کنترلشده ترس و هیجان هستند؛ گویی با تصور کردن خطرات احتمالی، خود را برای مواجهه با اتفاقات ناخوشایند و ناشناخته آماده میکنند.
محتوای خشنتر و حال بهتر در روز بعد
یکی دیگر از یافتههای قابل توجه این بود که میزان خشونت محتوای True Crime با خلقوخوی مثبتتر در روز بعد ارتباط داشت.
به عبارت دیگر، افرادی که محتوای جنایی خشنتری مصرف کرده بودند، در روز بعد احتمال بیشتری داشت که وضعیت روحی مثبتتری را گزارش کنند.
البته این نتیجه به معنای آن نیست که علاقه به محتوای خشونتآمیز نشانه اختلال روانی یا رفتار ضداجتماعی است.
پژوهشگران معتقدند برای برخی افراد، مواجهه ذهنی با بدترین سناریوهای ممکن میتواند نوعی احساس آمادگی و تسلط ایجاد کند.
True Crime مانند مانور ذهنی برای مواجهه با خطر
میتوان این فرایند را شبیه یک «مانور ذهنی» در نظر گرفت؛ فرد با تماشای یک داستان جنایی، خطر را در محیطی امن و از فاصلهای مشخص تجربه میکند و در ذهن خود تصور میکند اگر با چنین شرایطی مواجه شود، چه واکنشی نشان خواهد داد.
این نوع مواجهه ممکن است احساس توانمندی، کنترل و آمادگی را افزایش دهد و به فرد کمک کند با ترسهایی که در زندگی واقعی مبهم یا غیرقابلکنترل به نظر میرسند، بهتر کنار بیاید.
آیا تماشای جنایت واقعی اضطراب را بیشتر میکند؟
بر اساس یافتههای این مطالعه، مصرف محتوای جنایی واقعی باعث افزایش اضطراب، خشم یا احساسات منفی در روز بعد نشد.
بنابراین فرضیهای که میگوید تماشای محتوای خشن الزاماً باعث ترس، اضطراب یا پرخاشگری بیشتر میشود، در این مطالعه تأیید نشد.
البته باید در تفسیر این نتیجه احتیاط کرد. شرکتکنندگان این پژوهش بزرگسال بودند و میانگین سنی آنها حدود ۲۳ سال بود. بنابراین نمیتوان نتایج را بدون بررسیهای بیشتر به کودکان و نوجوانان تعمیم داد؛ گروههایی که ممکن است به دلیل شرایط رشدی و تأثیرپذیری بیشتر از محیط، واکنش متفاوتی به محتوای خشونتآمیز نشان دهند.
چرا True Crime قبل از خواب میتواند اضطراب را کاهش دهد؟
یکی از جالبترین نتایج مطالعه این بود که افرادی که پیش از خواب محتوای جنایی واقعی مصرف میکردند، در روز بعد اضطراب کمتری گزارش میدادند.
پژوهشگران این ارتباط را میتوانند با مفهومی به نام تنظیم هیجانی پیشبینانه یا Anticipatory Emotional Regulation توضیح دهند.
به زبان ساده، برخی افراد ممکن است از داستانهای ترسناک و آشنا به عنوان بخشی از یک مراسم آرامکننده پیش از خواب استفاده کنند. این موضوع شاید در نگاه اول عجیب به نظر برسد، اما انسانها مدتهاست داستانهای ترسناک را برای کودکان نیز روایت میکنند.
داستانهایی مانند «گلدیلاکس و سه خرس»، «سیندرلا» یا «هانسل و گرتل» همگی عناصر ترس، خطر، فقدان یا تهدید را در خود دارند، اما با وجود این، سالهاست در قالب داستانهای شبانه برای کودکان روایت میشوند.
آیا True Crime میتواند نوعی مواجهه درمانی باشد؟
محققان تأکید میکنند که تماشای محتوای جنایی واقعی درمان یا جایگزینی برای رواندرمانی نیست.
با این حال، ممکن است برای برخی افراد از نظر روانشناختی شباهتهایی با مفهوم «مواجهه» در درمان شناختی-رفتاری داشته باشد.
در مواجههدرمانی، فرد بهتدریج و در شرایط کنترلشده با چیزی که از آن میترسد روبهرو میشود تا حساسیت و اضطراب او کاهش پیدا کند. برای مثال، فردی که از سگ میترسد ممکن است ابتدا تصویر یک سگ را ببیند، سپس بهتدریج به موقعیتهایی نزدیک شود که حضور سگ در آنها بیشتر است.
به شکلی مشابه، ممکن است برخی افراد با مصرف محتوای True Crime، خطر را در یک محیط امن و کنترلشده تصور کنند و به مرور احساس کنند برای مواجهه با موقعیتهای ناشناخته آمادگی بیشتری دارند.
جمعبندی
علاقه به محتوای جنایی واقعی لزوماً به معنای اضطراب بیشتر یا مشکل روانی نیست. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که برای برخی افراد، بهخصوص کسانی که اضطراب بیشتری دارند، True Crime میتواند راهی برای مواجهه ذهنی با ترس، افزایش احساس آمادگی و ایجاد حس کنترل باشد.
با این حال، این یافتهها به معنای مفید بودن True Crime برای همه افراد نیست و نمیتوان مصرف این محتوا را به عنوان یک روش درمانی توصیه کرد. تأثیر محتوای جنایی میتواند به ویژگیهای فردی، میزان مصرف، نوع محتوا و شرایط روانی هر فرد بستگی داشته باشد.
