دیدار نتانیاهو و کوشنر بدون پیشرفت در مذاکرات آتشبس غزه؛ اختلاف بر سر خلع سلاح حماس
دیدار سهساعته بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، با جرد کوشنر، فرستاده دونالد ترامپ، برای پیشبرد توافق آتشبس غزه بدون نتیجه مشخص پایان یافت؛ نتانیاهو تأکید کرده است اسرائیل تا زمان خلع سلاح کامل حماس از غزه عقبنشینی نخواهد کرد، در حالی که حماس خواستار توقف حملات اسرائیل و عقبنشینی نیروهای این کشور پیش از آغاز اجرای توافق است.
به گزارش اینتیتر، بنیامین نتانیاهو به جرد کوشنر، داماد و فرستاده دونالد ترامپ، اعلام کرده است که تا زمانی که حماس خلع سلاح نشود، هیچ پیشرفتی در توافق متوقفشده آتشبس غزه یا روند خروج نیروهای اسرائیلی از این منطقه حاصل نخواهد شد.
به گزارش گاردین، یک مقام اسرائیلی گفت دیدار نتانیاهو و کوشنر به نتیجه مشخصی منجر نشده است. به گفته این مقام، نتانیاهو در این دیدار تأکید کرده که ارتش اسرائیل از غزه عقبنشینی نخواهد کرد و عملیات نظامی خود در این منطقه را ادامه میدهد.
کوشنر روز یکشنبه در مصر با خلیل الحیه، رئیس سیاسی حماس، دیدار کرده بود. حماس در این دیدار تأکید کرد اسرائیل باید ابتدا نیروهای خود را از حدود ۶۰ درصد از خاک غزه که در کنترل نیروهای اسرائیلی است، خارج کند.
دیدار سهساعته روز دوشنبه در اسرائیل در حالی انجام شد که نتانیاهو یک هفته پیش، نقشه راه ۱۵ بندی مورد حمایت آمریکا برای پیشبرد توافق آتشبس غزه را با صراحت رد کرده بود.
نتانیاهو در دیدار با کوشنر بار دیگر تأکید کرد که بدون خلع سلاح کامل حماس، نه خروج اسرائیل از غزه امکانپذیر است و نه بازسازی این منطقه آغاز خواهد شد. نخستوزیر اسرائیل همچنین خواستار آن شده است که یک ژنرال آمریکایی بر روند تحویل سلاحهای حماس نظارت کند.
دفتر نتانیاهو در بیانیهای اعلام کرد که نخستوزیر اسرائیل و اعضای «هیئت صلح» گفتوگوهایی عمیق و سازنده داشتهاند و توافق شده است دو کارگروه تشکیل شود. یکی از این کارگروهها مسئول بررسی خلع سلاح و غیرنظامیسازی غزه خواهد بود؛ موضوعی که به گفته دفتر نتانیاهو، اسرائیل و هیئت صلح مصمم هستند پیش از آغاز هرگونه بازسازی در غزه آن را به سرعت به پایان برسانند.
یک مقام هیئت صلح نیز در بیانیهای این دیدار را «طولانی، عمیق و بسیار سازنده» توصیف کرد و گفت طرفها درباره مسیر پیشرو به توافق رسیدهاند. این مقام افزود اسرائیلیها حاضرند به این طرح فرصت بدهند و اکنون نوبت حماس است که نشان دهد واقعاً قصد پایبندی به توافق را دارد.
این دیدار که تونی بلر و نیکولای ملادنوف، دو عضو هیئت موسوم به «هیئت صلح» ترامپ، نیز در آن حضور داشتند، در شرایط سیاسی حساسی برگزار شد. نتانیاهو در آستانه انتخابات سراسری اسرائیل که قرار است اواخر سال جاری برگزار شود، با فشارهای سیاسی و کاهش حمایت در نظرسنجیها مواجه است. مسئله جنگ غزه و نقش نتانیاهو در وقایع منتهی به حمله غافلگیرکننده حماس به شهرکهای مرزی اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ نیز همچنان از موضوعات بحثبرانگیز در عرصه سیاسی اسرائیل محسوب میشود.
روزنامه هاآرتص گزارش داده است که در پایان این دیدار، آمریکا ظاهراً با ادامه حملات اسرائیل به غزه موافقت کرده است؛ موضوعی که با اظهارات دونالد ترامپ در همان روز در تضاد به نظر میرسد. ترامپ پیشتر گفته بود اسرائیل «نباید در غزه حمله کند».
حماس اعلام کرده است که با نقشه راه مورد حمایت آمریکا موافق است؛ طرحی که خلع سلاح این گروه را نیز شامل میشود. با این حال، حماس از میانجیها و هیئت صلح خواسته است اسرائیل را برای امضای توافق تحت فشار قرار دهند. مقامهایی از مصر، قطر و ترکیه، کشورهای میانجی در مذاکرات، نیز در این گفتوگوها حضور داشتند.
بر اساس نقشه راه، اسرائیل باید بهتدریج نیروهای خود را از غزه خارج کند. اما دولت نتانیاهو اصرار دارد که حماس باید پیش از هرگونه عقبنشینی اسرائیل بهطور کامل خلع سلاح شود. این اختلاف بر سر ترتیب اجرای تعهدات، به یکی از اصلیترین موانع پیشرفت توافق تبدیل شده است.
در همین حال، نیروهای اسرائیلی همچنان حدود ۶۰ درصد از نوار غزه را در کنترل خود دارند و نتانیاهو پیشتر تهدید کرده بود که مناطق بیشتری از این باریکه را تحت کنترل اسرائیل قرار خواهد داد.
یک روز پیش از دیدار با نتانیاهو، کوشنر در مصر با خلیل الحیه، رئیس سیاسی حماس، گفتوگو کرده بود. یک مقام منطقهای و یک مقام حماس که به دلیل نداشتن مجوز برای گفتوگو با رسانهها نخواستند نامشان فاش شود، این خبر را تأیید کردند.
مقام حماس گفت این گروه همچنان به توافق متعهد است و منتظر است میانجیها دوره ۱۴ روزه مذاکرات برای تعیین جدول زمانی اجرای توافق را آغاز کنند. آغاز این دوره منوط به موافقت همه طرفها با نقشه راه است.
این مقام همچنین گفت خلیل الحیه خواستار توقف حملات اسرائیل به غزه و عقبنشینی نیروهای اسرائیلی تا «خط زرد» شده است؛ خطی که قرار است بخشی از محدوده تقسیمکننده این منطقه باشد، اما تاکنون تعریف دقیق و مشخصی از آن ارائه نشده و نیروهای اسرائیلی در برخی مناطق از این خط فراتر رفتهاند.
بر اساس گزارش رسانههای اسرائیلی، دونالد ترامپ بهطور فزایندهای از امتناع نتانیاهو برای پیشبرد طرح آتشبس غزه ناراضی شده است. گزارشها حاکی از آن است که رئیسجمهور آمریکا معتقد است نتانیاهو به تعهدات خود در چارچوب توافق عمل نکرده است.
روزنامه یدیعوت آحرونوت روز یکشنبه گزارش داد کوشنر قرار بوده فهرستی از اقدامات مشخص مورد انتظار دولت ترامپ را به اسرائیل ارائه کند. توقف حملات اسرائیل در غزه، پیشبرد روند خروج نیروهای نظامی و افزایش قابل توجه کمکهای بشردوستانه از جمله این اقدامات عنوان شده بود.
تحلیلگران معتقدند سپردن مذاکرات حساس آمریکا به شمار محدودی از دوستان، نزدیکان و اعضای خانواده ترامپ، چه در خاورمیانه و چه در پرونده اوکراین، میتواند قدرت دیپلماتیک واشنگتن را تضعیف کند؛ بهویژه آنکه متحدان و رقبای آمریکا تلاش کردهاند از کمتجربگی این فرستادگان برای پیشبرد اهداف خود استفاده کنند.
در این میان، سرنوشت حدود ۲ میلیون نفر از ساکنان غزه و آینده بازسازی این منطقه که اکنون بخش عمده آن تحت کنترل نیروهای اسرائیلی است، در گرو حل اختلاف بر سر اجرای توافق قرار دارد. بیش از ۱۰ ماه از پایان آتشبس و ازسرگیری عملیات گسترده نظامی در غزه گذشته است.
سال گذشته، دیدار کوشنر و استیو ویتکاف، فرستاده دیگر ترامپ، با رهبران حماس در مصر در دستیابی به توافق آتشبس نقش داشت؛ اما اجرای این توافق تاکنون به دلیل اختلاف بر سر مسئله کلیدی خلع سلاح حماس متوقف مانده است.
چند کشور منطقه، از جمله عربستان سعودی و امارات متحده عربی، در بیانیهای مشترک مخالفت اسرائیل با نقشه راه را محکوم کردند و گفتند اسرائیل اکنون مسئول ایجاد مانع در مسیر تلاشها برای برقراری صلح در غزه است. اردن، پاکستان و اندونزی و کشورهای میانجی آتشبس نیز از دیگر امضاکنندگان این بیانیه بودند.
وزرای خارجه این کشورها از هیئت صلح و آمریکا خواستند برای جلوگیری از ایجاد مانع توسط هر یک از طرفها در مسیر اجرای توافق، «اقدامات فوری و ملموس» انجام دهند.
نتانیاهو در ماه مه گفته بود مرحله بعدی عملیات اسرائیل، افزایش میزان کنترل بر غزه به ۷۰ درصد است و اسرائیل قصد دارد با «تنگتر کردن حلقه محاصره از هر جهت» فشار بر حماس را افزایش دهد.
بر اساس اعلام وزارت بهداشت غزه، از زمان توافق آتشبس در ۱۰ اکتبر ۲۰۲۵ تاکنون، بیش از هزار و ۲۰۰ فلسطینی در غزه کشته و بیش از چهار هزار و ۱۰۰ نفر زخمی شدهاند.
