سرگیجه در تلآویو
سه سال پس از شوک هفتم اکتبر، اسرائیل در آستانه انتخاباتی قرار گرفته است که فراتر از ماندن یا رفتن بنیامین نتانیاهو، آزمونی برای آینده توصیف میشود؛ رقابتی نفسگیر میان راستگرایان مذهبی و جبههای نامتجانس از مخالفان به رهبری نظامیان پیشین.
به گزارش اینتیتر به نقل از روزنامه نیویورک تایمز، سه سال پس از حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳، اسرائیل در آستانه انتخاباتی قرار گرفته است که بسیاری آن را یکی از تعیینکنندهترین انتخابات تاریخ اسرائیل میدانند. جنگ در غزه، عملیات نظامی در لبنان و ایران، گسترش شهرکسازی در کرانه باختری و تداوم بیاعتمادی به عملکرد دولت، فضای سیاسی اسرائیل را دگرگون کرده است. در انتخابات پیشرو، علاوه بر رقابت میان بنیامین نتانیاهو و مخالفانش، پرسشی بنیادی مطرح خواهد بود: آیا اسرائیل مسیر کنونی خود را ادامه میدهد یا به سوی الگویی متفاوت حرکت میکند؟
میراث ۷ اکتبر
حمله هفتم اکتبر حماس، احساس امنیت را در جامعه اسرائیل بهشدت متزلزل کرد. پیامدهای این حمله از مرزهای اسرائیل فراتر رفت. جنگ علیه حماس در غزه به جان باختن بیش از ۷۵ هزار فلسطینی انجامید و اتهام نسلکشی را متوجه اسرائیل کرد. همزمان، عملیات نظامی در لبنان و ایران نیز دامنه درگیریهای منطقهای را گسترش داد.
بااینحال، در داخل اسرائیل، پیامدهای خود حمله هفتم اکتبر همچنان موضوعی زنده و حلنشده است. بسیاری از اسرائیلیها معتقدند هنوز درباره شکستهایی که پیش از حمله و در جریان آن رخ داد، پاسخگویی کافی صورت نگرفته است. ناکامی سیاستهای دولت در قبال غزه، ضعف در جمعآوری اطلاعات، ناتوانی در تفسیر اطلاعات موجود و واکنش کند ارتش در روز حمله، اعتماد عمومی به نهادهای دولتی را تضعیف کرده است.
این تجربه دو گرایش همزمان ایجاد کرده است و تناقض، امنیت را به یکی از محورهای اصلی انتخابات آینده تبدیل کرده است.
نتانیاهو در برابر مخالفان
بر اساس نظرسنجیها جامعه اسرائیل همچنان به دو اردوگاه اصلی تقسیم شده است: حامیان بنیامین نتانیاهو و مخالفان او. بااینحال، اهمیت انتخابات پیشرو فراتر از جابهجایی قدرت میان دو جناح است. پرسش محوری این است که اسرائیل در سالهای آینده چه نوع سرزمینی خواهد بود.
دولت کنونی نتانیاهو راستگراترین و از نظر مذهبی محافظهکارترین دولت تاریخ اسرائیل توصیف شده است. این دولت همچنان نسخهای از اصلاحات قضایی را دنبال میکند که منتقدان میگویند استقلال دستگاه قضایی را تضعیف خواهد کرد. همین برنامه پیش از حمله هفتم اکتبر به اعتراضات گستردهای در اسرائیل منجر شده بود.
همزمان، گسترش شهرکسازی در کرانه باختری اشغالی ادامه یافته و دولت اقدام محدودی برای مقابله با شهرکنشینان افراطی متهم به خشونت علیه فلسطینیان انجام داده است. بنابراین، رأیدهندگان باید درباره ادامه این مسیر یا حرکت به سوی الگویی سکولارتر و لیبرالتر با اولویتهای متفاوت تصمیم بگیرند.
در اردوگاه مخالفان، گادی آیزنکوت، ژنرال پیشین ارتش و رهبر حزب «یاشار»، از چهرههای اصلی رقابت محسوب میشود. بااینحال، مخالفان نتانیاهو یک جریان یکپارچه نیستند و احزاب راستگرا، میانهرو، احزاب عربی و بقایای چپ سنتی اسرائیل را در بر میگیرند. جریان چپ حامی راهحل دوکشوری، در مقایسه با گذشته، بهشدت تضعیف شده است.
وجه مشترک بخش بزرگی از مخالفان، مخالفت با آن چیزی است که افراطگرایی دولت کنونی میدانند و مطالبه پاسخگویی درباره جلوگیرینکردن از حمله هفتم اکتبر است. آنها همچنین خواستار تشکیل کمیسیونی مستقل برای بررسی این حمله هستند؛ اقدامی که نتانیاهو تاکنون با آن مخالفت کرده است.
ابهام در تشکیل دولت آینده
نظرسنجیها نشان میدهند که ائتلاف نتانیاهو و مخالفانش رقابتی نزدیک دارند. احزاب عمدتاً یهودی مخالف دولت ممکن است با حمایت احزاب عربی به اکثریت دست یابند، اما بخشی از رأیدهندگان اسرائیلی، حتی کسانی که با نتانیاهو مخالفاند، تمایلی ندارند دولت آینده به احزاب عربی وابسته باشد.
در نتیجه، احتمال دارد مذاکرات طولانی برای تشکیل ائتلاف پس از انتخابات ادامه پیدا کند و مشخصشدن ترکیب دولت جدید زمانبر باشد. بنابراین، نتیجه انتخابات لزوماً بهسرعت به تعیین نخستوزیر و تشکیل کابینه منجر نخواهد شد.
غزه و کرانه باختری؛ موضوعاتی که در حاشیه ماندهاند
با وجود اهمیت جنگ و مسئله فلسطین در عرصه بینالمللی، این موضوعات به اندازهای که ممکن است ناظران خارجی انتظار داشته باشند، در مرکز رقابت انتخاباتی اسرائیل قرار ندارند. بر اساس ارزیابی مطرحشده در گزارش، در حال حاضر مطالبه گستردهای برای خروج اسرائیل از غزه دیده نمیشود.
احزاب مخالف نیز درباره کرانه باختری با احتیاط موضع میگیرند. برخی وعده دادهاند با شهرکنشینان افراطی که به فلسطینیان حمله میکنند، مقابله کنند، اما عمدتاً از ورود جدی به این موضوع پرهیز دارند؛ زیرا نگران هستند موضعگیری صریح، رأیدهندگان میانهرو و متمایل به راست را از آنها دور کند.
موضوع تشکیل کشور فلسطینی نیز بیشتر از سوی اردوگاه حامی نتانیاهو مطرح میشود؛ جریانی که هشدار میدهد شکست آن در انتخابات میتواند زمینه تحقق چنین نتیجهای را فراهم کند. انتقادهای بینالمللی از سیاستهای اسرائیل نیز جایگاه برجستهای در کارزار انتخاباتی ندارد.
انتخاباتی درباره آینده اسرائیل
فضای کنونی اسرائیل از احساس قرارگرفتن در یک نقطه عطف حکایت دارد. برخی نگراناند که ادامه چهار سال دیگر از سیاستهای دولت کنونی به جایی برسد که دیگر شباهتی به اسرائیل مورد شناخت آنها نداشته باشد. نگرانی درباره مهاجرت و آینده فرزندان نیز در بخشی از جامعه مطرح شده است.
در نهایت، انتخابات پیشرو تنها رقابتی برای تعیین نخستوزیر نیست؛ بلکه آزمونی درباره نحوه مواجهه اسرائیل با آینده است. بااینحال، پراکندگی مخالفان، تداوم حمایت از عملیات نظامی و کمرنگبودن برخی مسائل مربوط به فلسطینیان، نشان میدهد که تغییر سیاسی احتمالی الزاماً به معنای تغییر سریع در سیاستهای امنیتی و منطقهای اسرائیل نخواهد بود.