تحلیل بلومبرگ از زمانبندی شروع دوباره جنگ
ارزیابیها حاکی از آن است که ترامپ ممکن است تا پیش از انتخابات از آغاز حملات گسترده جدید خودداری کند؛ اما پس از رأیگیری، محاسبات سیاسی او میتواند تغییر کند.
به گزارش اینتیتر به نقل از بلومبرگ، ماگدالنا دل واله، خبرنگار بخش حوزه امنیت ملی بلومبرگ
اعزام ناو هواپیمابر سوم آمریکا و هزاران نیروی نظامی به خلیج فارس؛ نگرانی از آغاز دور تازه حملات پس از انتخابات آمریکا و اسرائیل افزایش یافته است. جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، که دونالد ترامپ وعده داده بود ظرف چند هفته به پایان میرسد، اکنون در هشتمین ماه خود قرار دارد و نشانهها از احتمال تشدید دوباره درگیریها حکایت میکند.
همزمان با نزدیک شدن انتخابات میاندورهای آمریکا و انتخابات حساس اسرائیل، تحرکات نظامی و اظهارات مقامها، نگرانیها درباره ازسرگیری حملات را افزایش داده است.
دولت آمریکا یک گروه رزمی سوم ناو هواپیمابر و حدود ۱۰ هزار ملوان و تفنگدار دریایی دیگر را به سمت خلیج فارس اعزام کرده است؛ اقدامی که به فرماندهان آمریکایی گزینههای نظامی بیشتری برای ازسرگیری عملیات علیه ایران میدهد.
پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا نیز در سفری اعلامنشده به اسرائیل رفت و با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر این کشور دیدار کرد؛ سفری که تنها چند روز پیش از انتخابات حساس اسرائیل انجام شد. در همین حال، گزارشها از کاهش شمار کارکنان برخی پایگاههای آمریکا در خاورمیانه حکایت دارند؛ پایگاههایی که در جریان حملات تلافیجویانه ایران آسیب دیدهاند.
تهران برای دور تازه حملات آماده میشود
در شرایطی که احتمال ازسرگیری حملات آمریکا افزایش یافته، ایران نیز خود را برای یک کارزار بمباران احتمالی آماده میکند و در صورت وقوع حمله، احتمال پاسخگویی در سراسر منطقه از جمله علیه اسرائیل و امارات متحده عربی مطرح شده است. برخی مقامهای کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز احتمال بازگشت درگیریها را بالا ارزیابی میکنند و نگران هستند که دور جدید جنگ از مرحله پیشین خشونتبارتر باشد.
ترامپ روز پنجشنبه در اظهاراتی تهدیدآمیز مدعی شد: «ما حسابی آنها را درهم کوبیدهایم و شاید کمی بیشتر این کار را انجام دهیم.» همزمان، حملات علیه کشتیها در تنگه هرمز و اطراف آن شدت گرفته و به گفته مقامهای حوزه کشتیرانی و امنیت دریایی، میزان خسارتها نیز افزایش یافته است.
استفاده از موشکهای هدایتشونده بهجای پهپادهای تهاجمی، یکی از عواملی است که به افزایش نگرانیها درباره امنیت مسیرهای حیاتی انتقال انرژی منجر شده است. علیرغم این تحولات، زمان دقیق آغاز احتمالی حملات تازه مشخص نیست. برخی کارشناسان معتقدند نشانههای موجود از احتمال بازگشت به جنگ حکایت دارند، هرچند هنوز نمیتوان زمان آن را با قطعیت تعیین کرد.
انتخابات آمریکا؛ جنگ ایران به پاشنه آشیل ترامپ تبدیل شده است
انتخابات میاندورهای آمریکا در سوم نوامبر برگزار میشود و جمهوریخواهان با خطر از دست دادن کنترل یک یا حتی هر دو مجلس کنگره مواجه هستند. افزایش قیمت سوخت در پی جنگ ایران، یکی از عواملی است که به موقعیت انتخاباتی حزب ترامپ آسیب زده است.
بر همین اساس، ارزیابیها حاکی از آن است که ترامپ ممکن است تا پیش از انتخابات از آغاز حملات گسترده جدید خودداری کند؛ اما پس از رأیگیری، محاسبات سیاسی او میتواند تغییر کند. ازسرگیری جنگ ممکن است برای ترامپ فرصتی فراهم کند تا با نمایش نظامی، تصویری بهتر از خود ارائه دهد. نتانیاهو نیز ممکن است امیدوار باشد که تشدید تهدید خارجی، رقبای سیاسیاش را به تشکیل دولت وحدت ملی سوق دهد.
با این حال، چنین محاسباتی میتواند نتیجهای معکوس داشته باشد. علی واعظ، کارشناس گروه بینالمللی بحران هشدار داده است که ترامپ و نتانیاهو ممکن است جنگ با ایران را راهی برای خروج از بحرانهای سیاسی خود ببینند، اما در نهایت با جنگی روبهرو شوند که بهجای نجات موقعیت سیاسیشان، آن را نابود کند.
اسرائیل نیز در آستانه یک آزمون سیاسی حساس
انتخابات اسرائیل نخستین انتخابات پس از حملات حماس در سال ۲۰۲۳ است؛ حملاتی که به آغاز جنگهای اسرائیل در غزه و لبنان انجامید. نتیجه این رقابت میتواند بر رویکرد تلآویو در قبال ایران تأثیر بگذارد.
در صورت شکست نتانیاهو، گادی آیزنکوت، رقیب اصلی او ممکن است تمایل کمتری به آغاز دوباره جنگ با ایران داشته باشد. از این رو، نتیجه انتخابات اسرائیل نهتنها برای آینده سیاسی نتانیاهو، بلکه برای مسیر تحولات امنیتی منطقه نیز اهمیت دارد.
یک دیپلمات ارشد اروپایی هشدار داده است که انتخابات آمریکا و اسرائیل تلاشها برای جلوگیری از بازگشت جنگ را پیچیده کردهاند و کشورهای دیگر باید برای دستیابی به توافقی دیپلماتیک پیش از آنکه فرصت از دست برود، تلاش بیشتری انجام دهند.
فشار اقتصادی؛ محاصره دریایی و تحریمها چه نتیجهای داشتهاند؟
کاخ سفید در ماههای اخیر، علاوه بر محاصره دریایی بنادر ایران، تحریمهای اقتصادی علیه شرکای تجاری باقیمانده تهران را نیز افزایش داده است. هرچند برخی کارشناسان تأثیر تحریمها را کمتر از حد انتظار ارزیابی میکنند، محاصره دریایی همچنان فشار اقتصادی قابلتوجهی بر ایران وارد میکند. با این حال، افزایش فشارها ممکن است خطر واکنش نظامی ایران علیه اهدافی در کشورهای حاشیه خلیج فارس را نیز افزایش دهد.
در همین حال، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران در مقالهای در روزنامه فایننشال تایمز اعلام کرده است که تهران در صورت مشاهده نشانههای جدی از تمایل واقعی آمریکا برای دستیابی به راهحلی عادلانه و آبرومندانه، آماده است بار دیگر به دیپلماسی فرصت دهد. او در عین حال تأکید کرده است که در شرایط فعلی، دلایل چندانی برای انتظار پیشرفت در مذاکرات وجود ندارد.
جنگ ایران جریان انتقال انرژی از خلیج فارس را مختل کرده و قیمت نفت خام برنت، شاخص جهانی نفت را در سال جاری بیش از ۸۰ درصد افزایش داده است. این روند به افزایش قیمت بنزین در آمریکا و تشدید نگرانیهای معیشتی دامن زده و موقعیت انتخاباتی جمهوریخواهان را تضعیف کرده است. حملات در عربستان سعودی و نگرانی از تشدید درگیریها بار دیگر قیمت نفت را بالا برده است.
تحلیلگران اقتصادی بلومبرگ معتقدند وضعیت خاورمیانه شباهت نگرانکنندهای به شرایط پیش از آغاز جنگ در فوریه دارد؛ با این تفاوت که اکنون انتخابات آمریکا و اسرائیل در پیش است، تنگه هرمز با اختلال جدی مواجه شده و ایران نیز موضع سختگیرانهتری اتخاذ کرده است. مجموع این عوامل، بهجای کاهش خطر درگیری، احتمال ازسرگیری جنگ را افزایش میدهد؛ جنگی که پیامدهای آن میتواند از میدان نبرد فراتر برود و امنیت انرژی، اقتصاد جهانی و آینده سیاسی مقامات آمریکا و اسرائیل را تحت تأثیر قرار دهد.