علت نامگذاری ۱۳ آبان به نام روز دانش‌آموز چیست؟ آن روز در دانشگاه تهران چه شد؟
۱۳ آبان به یاد تجمع دانش‌آموزان مقابل دانشگاه تهران در سال ۱۳۵۷ روز دانش‌آموز نام گرفت. علت نامگذاری و رویدادهای ۱۳۴۳ و ۱۳۵۸ را بخوانید.
به گزارش اینتیتر، ۱۳ آبان در تقویم رسمی ایران «روز دانش‌آموز» است، اما این تاریخ یک اتفاق نیست و در سه سال مختلف سه رویداد مهم دارد. علت نامگذاری به صبح ۱۳ آبان ۱۳۵۷ برمی‌گردد، وقتی دانش‌آموزان تهرانی مدارس را تعطیل کردند و در اعتراض به حکومت پهلوی به سمت دانشگاه تهران رفتند. در روایت رسمی، نیروهای حکومت آن روز به سوی جمعیت تیراندازی کردند و تعدادی از دانش‌آموزان کشته شدند. در ادامه می‌خوانید آن روز چه گذشت، چرا این تاریخ نامگذاری شد و دو رویداد دیگر ۱۳ آبان کدام‌اند.
چرا ۱۳ آبان روز دانش‌آموز است؟
علت نامگذاری، کشتار دانش‌آموزان تهرانی است که صبح ۱۳ آبان ۱۳۵۷ برای اعتراض به حکومت پهلوی در محوطه دانشگاه تهران جمع شده بودند. برای گرامیداشت آن‌ها، این تاریخ در تقویم جمهوری اسلامی ایران «روز دانش‌آموز» نامیده شد. yjc
صبح ۱۳ آبان ۱۳۵۷ چه اتفاقی افتاد؟
دانش‌آموزان آن صبح مدارس را تعطیل کردند و به سمت دانشگاه تهران رفتند تا اعتراض‌شان را به گوش مردم برسانند. بر اساس روایت منابع رسمی، آن‌ها شعار علیه شاه می‌دادند و خواهان استقلال، آزادی و بازگشت آیت‌الله خمینی از تبعید بودند. نیروهای نظامی و امنیتی حکومت پهلوی به سوی جمعیت تیراندازی کردند. yjc
درباره تعداد کشته‌شدگان، منابع رسمی ایران ارقام یکسانی نمی‌دهند. بعضی رسانه‌ها از «ده‌ها نفر» می‌نویسند و برخی دیگر مثل باشگاه خبرنگاران جوان عدد ۵۶ شهید و صدها مجروح را آورده‌اند. yjc
۱۳ آبان سه رویداد دارد
۱۳ آبان یادآور سه واقعه در سه سال متفاوت است:
| سال | رویداد |
|---|---|
| ۱۳۴۳ | بازداشت آیت‌الله خمینی در قم و تبعید او به ترکیه |
| ۱۳۵۷ | تجمع و کشتار دانش‌آموزان مقابل دانشگاه تهران |
| ۱۳۵۸ | تصرف سفارت آمریکا در تهران توسط دانشجویان |
۱۳۴۳: تبعید امام خمینی. به دنبال سخنرانی و اعلامیه آیت‌الله خمینی علیه لایحه کاپیتولاسیون، که به مأموران آمریکایی در ایران مصونیت قضایی می‌داد، حکومت پهلوی او را در ۱۳ آبان ۱۳۴۳ دستگیر و به ترکیه تبعید کرد. yjc
۱۳۵۷: روز دانش‌آموز. رویداد اصلی این گزارش که بالا آمد.
۱۳۵۸: تسخیر سفارت آمریکا. در ۱۳ آبان ۱۳۵۸ جمعی از دانشجویان معروف به «پیرو خط امام» سفارت آمریکا را در تهران تصرف کردند. در ایران از این رویداد با نام «تسخیر لانه جاسوسی» یاد می‌شود. همین موضوع باعث شد ۱۳ آبان در تقویم، «روز ملی مبارزه با استکبار جهانی» هم نام بگیرد.
نقش این روز در حافظه تاریخی
در روایت رسمی ایران، ۱۳ آبان نمادی از حضور آگاهانه نسل جوان در تحولات سیاسی دوران انقلاب است. مراسم و برنامه‌های هر سال برای یادبود دانش‌آموزانی برگزار می‌شود که در آن روز کشته شدند. در مدارس هم معمولاً برنامه ویژه برگزار می‌شود.
جمع‌بندی
۱۳ آبان از این رو روز دانش‌آموز نام گرفت که در ۱۳ آبان ۱۳۵۷ دانش‌آموزان تهرانی مقابل دانشگاه تهران تجمع کردند و در برخورد با نیروهای حکومت پهلوی کشته شدند. همین تاریخ به دلیل دو رویداد دیگر در ۱۳۴۳ و ۱۳۵۸، در تقویم «روز ملی مبارزه با استکبار جهانی» هم هست.
