چرا استرس باعث سردرد میشود؟ علائم سردرد تنشی و راههای تسکین آن
سردرد پس از یک روز پرتنش، تجربهای آشنا برای بسیاری از افراد است. فشار کاری، نگرانیهای خانوادگی، ترافیک، کمخوابی یا ساعتهای طولانی کار با رایانه میتواند باعث شود فرد در پایان روز با احساس سنگینی و فشار در سر مواجه شود.
به گزارش اینتیتر، این نوع درد در بسیاری از موارد، سردرد ناشی از استرس یا سردرد تنشی است؛ نوعی سردرد شایع که اگرچه معمولاً خطرناک نیست، میتواند فعالیتهای روزمره و کیفیت زندگی را تحت تأثیر قرار دهد.
سردردهای تنشی گاهی به صورت دورهای ظاهر میشوند و گاهی شکل مزمن پیدا میکنند. اگر سردرد کمتر از ۱۵ روز در ماه رخ دهد، معمولاً در گروه سردردهای تنشی دورهای قرار میگیرد. اما زمانی که این درد حداقل سه ماه ادامه داشته باشد و ۱۵ روز یا بیشتر در هر ماه تکرار شود، مزمن تلقی میشود. تفاوت میان سردرد دورهای و مزمن اهمیت دارد؛ زیرا تکرار مداوم سردرد ممکن است نیازمند بررسی دقیقتر پزشکی باشد.
استرس چگونه باعث سردرد میشود؟
استرس تنها یک حالت ذهنی نیست و میتواند واکنشهای مختلفی در بدن ایجاد کند. هنگام قرار گرفتن در شرایط پراسترس، عضلات بدن ممکن است به صورت ناخودآگاه منقبض شوند. عضلات گردن، شانهها، پوست سر، صورت و فک از جمله بخشهایی هستند که بیشتر تحت تأثیر این انقباض قرار میگیرند. ادامه این وضعیت میتواند احساس فشار یا درد را در اطراف سر ایجاد کند.
دندانقروچه و فشردن فکها نیز یکی از پیامدهای رایج استرس است. برخی افراد در طول روز بدون آنکه متوجه باشند دندانهای خود را روی هم فشار میدهند. گروهی دیگر هنگام خواب دندانقروچه میکنند. این فشار مداوم، عضلات فک و صورت را خسته و حساس میکند و ممکن است در ایجاد یا تشدید سردرد نقش داشته باشد.
اختلال خواب نیز ارتباط نزدیکی با سردردهای تنشی دارد. خواب ناکافی یا بیکیفیت، توانایی بدن برای مقابله با فشارهای روانی را کاهش میدهد. فردی که چند شب به اندازه کافی نخوابیده است، ممکن است در برابر محرکهای معمولی حساستر شود و زودتر دچار خستگی، تحریکپذیری و سردرد شود. حذف وعدههای غذایی، نوشیدن آب ناکافی و مصرف نامنظم کافئین نیز میتواند این مشکل را تشدید کند.
عوامل جسمانی نیز نباید نادیده گرفته شوند. نشستن طولانیمدت پشت میز، خم کردن سر هنگام استفاده از تلفن همراه، کار مداوم با رایانه و فشار آوردن به چشمها میتواند عضلات گردن و شانه را تحت فشار قرار دهد. در چنین شرایطی، استرس روانی و فشار فیزیکی با یکدیگر ترکیب میشوند و احتمال بروز سردرد را افزایش میدهند.
علائم سردرد ناشی از استرس چیست؟
سردرد تنشی معمولاً به صورت درد مبهم و یکنواخت احساس میشود. این درد اغلب دو طرف سر را درگیر میکند و فرد احساس میکند تسمهای پهن دور سرش بسته شده است. فشار ممکن است در پیشانی، شقیقهها، کنارههای سر یا پشت سر بیشتر احساس شود. گاهی نیز فرد از فشار یا درد در صورت، گردن و شانهها شکایت دارد.
شدت سردردهای ناشی از استرس معمولاً خفیف تا متوسط است. این درد اغلب ضرباندار نیست و با فعالیتهای عادی مانند راه رفتن یا بالا رفتن از پلهها شدت بیشتری پیدا نمیکند. البته ممکن است پوست سر، عضلات گردن یا شانهها حساس و دردناک شوند. بعضی افراد نیز در زمان بروز این سردرد، حساسیت خفیف به نور یا صدا دارند.
سردرد تنشی با میگرن تفاوتهایی دارد. میگرن در بسیاری از موارد با درد ضرباندار، تهوع، استفراغ یا پدیدهای به نام هاله همراه است. هاله میتواند به شکل اختلالات بینایی پیش از آغاز سردرد ظاهر شود. در مقابل، سردرد ناشی از استرس بیشتر با احساس فشار و سنگینی شناخته میشود و معمولاً چنین علائمی ندارد.
مدت این سردرد میتواند متفاوت باشد. سردرد تنشی ممکن است از ۳۰ دقیقه تا یک هفته طول بکشد، اما در بسیاری از موارد بین چهار تا شش ساعت ادامه دارد. چنانچه مدت، شدت یا الگوی سردرد تغییر کند، بهتر است فرد برای ارزیابی دقیقتر به پزشک مراجعه کند.
برای تسکین سردرد استرسی چه کار کنیم؟
اولین اقدام، شناسایی شرایطی است که پیش از شروع سردرد رخ دادهاند. یادداشت کردن زمان شروع درد، مدت آن، میزان خواب، وعدههای غذایی، مقدار مصرف کافئین و سطح استرس میتواند به پیدا کردن محرکها کمک کند. این دفترچه همچنین به پزشک کمک میکند الگوی سردرد را بهتر بررسی کند.
ماساژ ملایم گردن، شانهها و شقیقهها میتواند به کاهش تنش عضلانی کمک کند. استفاده از گرما یا یخ روی نواحی سفت و دردناک نیز برای برخی افراد آرامشبخش است. تمرین تنفس عمیق و تکنیکهای آرامسازی، واکنش بدن به استرس را کاهش میدهند و ممکن است شدت درد را کمتر کنند.
داروهای مسکن بدون نسخه مانند استامینوفن، ایبوپروفن یا آسپرین ممکن است در تسکین کوتاهمدت سردرد مؤثر باشند؛ اما نباید در مصرف آنها زیادهروی کرد. استفاده مکرر از مسکنها میتواند باعث بروز سردردهای بازگشتی شود. بر اساس توصیه مطرحشده در منبع، بهتر است این داروها بیش از دو یا سه روز در هفته مصرف نشوند، مگر اینکه پزشک دستور دیگری داده باشد.
چه زمانی مراجعه به پزشک ضروری است؟
اگر برای کنترل سردرد بیش از دو بار در هفته به دارو نیاز دارید، سردردها تغییر کردهاند یا درد زندگی روزمره را مختل میکند، مراجعه به پزشک ضروری است. همچنین سردردی که ناگهان و با شدت بسیار زیاد آغاز شود یا بدترین سردرد زندگی فرد باشد، نیازمند رسیدگی فوری است.
وجود تب، سفتی گردن، گیجی، تشنج، دوبینی، ضعف، بیحسی یا اختلال در صحبت کردن همراه با سردرد، از علائم هشدار محسوب میشود. همچنین اگر سردرد پس از آسیب به سر ایجاد شده یا شدت آن در حال افزایش است، باید هرچه سریعتر به اورژانس مراجعه کرد.