توافق صلح ایران و آمریکا؛ از جزییات توافق چه میدانیم و چه ابهاماتی باقی مانده است؟
پس از اعلام توافق اولیه میان ایران و آمریکا برای پایان جنگ، پرسشهای مهمی درباره نحوه بازگشایی تنگه هرمز، وضعیت لبنان در توافق، آینده برنامه هستهای ایران و روند لغو تحریمها همچنان بیپاسخ مانده است. در حالی که تهران و واشنگتن از پایان فوری درگیریها سخن میگویند، جزئیات کامل توافق هنوز منتشر نشده است.
به گزارش اینتیتر، دونالد ترامپ و مقامهای ایرانی از پایان فوری جنگ میان ایران و آمریکا استقبال کردهاند. رئیسجمهور آمریکا مدعی شده است که با اجرای توافق، «جریان نفت بار دیگر به سود منطقه و جهان برقرار خواهد شد.»
به گزارش گاردین، با این حال، ساعاتی پس از اعلام توافق، همچنان مشخص نبود که دقیقاً چه مواردی مورد توافق قرار گرفته است. متن نهایی تفاهمنامه منتشر نشده و اطلاعات اندکی درباره موضوعات کلیدی از جمله تنگه هرمز، برنامه هستهای ایران و وضعیت لبنان در دسترس است.
ترامپ همچنین به نیویورکتایمز گفته است که اگر ایران در مذاکرات آتی به توافق هستهای با آمریکا نرسد، احتمال ازسرگیری حملات نظامی وجود دارد.
۱. تنگه هرمز؛ بازگشایی کامل یا مشروط؟
ترامپ ابتدا اعلام کرد که تنگه هرمز بدون دریافت عوارض بازگشایی میشود و محاصره دریایی آمریکا نیز فوراً پایان خواهد یافت.
اما تنها یک ساعت بعد تأکید کرد که بازگشایی این آبراه راهبردی به امضای توافق رسمی در روز جمعه وابسته است و در مرحله نخست برای پاکسازی مینهای دریایی انجام خواهد شد.
در همین حال، شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان و میانجی مذاکرات، در بیانیه اولیه خود هیچ اشارهای به تنگه هرمز نکرد. رسانههای ایرانی گزارش دادهاند که تفاهمنامه، بازگشایی تنگه ظرف ۳۰ روز و تحت «ترتیبات ایرانی» را پیشبینی کرده است.
ابهام دیگر به موضوع امنیت کشتیرانی و بیمه کشتیها بازمیگردد؛ زیرا هنوز مشخص نیست شرکتهای حملونقل بینالمللی این مسیر را امن تلقی خواهند کرد یا خیر.
۲. لبنان؛ بخشی از توافق یا موضوعی جداگانه؟
یکی از مهمترین اختلافات در مذاکرات آتشبس، سرنوشت لبنان بود.
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، تأکید کرده که پایان جنگ شامل تمامی جبههها از جمله لبنان میشود. شهباز شریف نیز همین موضع را تکرار کرده است.
با این حال، ترامپ در پیامهای اولیه خود هیچ اشارهای به لبنان نکرد و تمرکز اصلی او بر تنگه هرمز بود.
این موضوع میتواند برای اسرائیل چالشبرانگیز باشد؛ زیرا تلآویو در مذاکرات حضور نداشته و هنوز واکنش رسمی به توافق نشان نداده است. تحلیلگران معتقدند هرگونه تشدید تنش میان اسرائیل و حزبالله ممکن است اجرای توافق را با خطر مواجه کند.
۳. برنامه هستهای ایران؛ بزرگترین ابهام باقیمانده
مهمترین موضوع حلنشده در توافق فعلی، برنامه هستهای ایران است.
ترامپ بار دیگر تأکید کرده که ایران نباید به سلاح هستهای دست یابد. در مقابل، مقامهای پاکستانی اعلام کردهاند که مذاکرات هستهای حداقل ۶۰ روز دیگر ادامه خواهد داشت.
کشورهای اروپایی نیز اعلام کردهاند در صورت انجام اقدامات «شفاف و قابل راستیآزمایی» از سوی ایران، آماده بررسی کاهش یا لغو بخشی از تحریمها هستند.
ایران همچنان تأکید میکند که برنامه هستهایاش صلحآمیز است و تاکنون تعهدی برای کنار گذاشتن ذخایر اورانیوم غنیشده خود نداده است.
به همین دلیل، سرنوشت ذخایر اورانیوم، نحوه نظارتهای بینالمللی و میزان رفع تحریمها، مهمترین محورهای مذاکرات آینده خواهند بود و موفقیت یا شکست توافق تا حد زیادی به نتیجه این گفتوگوها بستگی دارد.
