حماس از آمادگی برای واگذاری اداره غزه خبر داد؛ پیشنهاد انتقال قدرت به نهاد مورد حمایت آمریکا
حماس اعلام کرد پس از نزدیک به دو دهه حکمرانی بر نوار غزه، آماده است اداره این منطقه را به یک نهاد انتقالی مورد حمایت آمریکا واگذار کند. با این حال، این جنبش تأکید کرده که حاضر نیست سلاحهای خود را تحویل دهد؛ موضوعی که همچنان یکی از اصلیترین موانع اجرای کامل آتشبس و آغاز روند بازسازی غزه به شمار میرود.
به گزارش اینتیتر، حماس روز دوشنبه اعلام کرد آماده است پس از حدود ۲۰ سال، اداره نوار غزه را به یک نهاد انتقالی مورد حمایت آمریکا واگذار کند و از این نهاد خواست مسئولیت مدیریت این منطقه فلسطینی را بر عهده بگیرد.
با این حال، هنوز مشخص نیست این تصمیم تا چه اندازه میتواند به تقویت آتشبس شکننده غزه یا بهبود شرایط انسانی در این منطقه محاصرهشده که همچنان با بحران شدید انسانی روبهرو است، کمک کند.
حماس قدرت را واگذار میکند اما سلاح را نه
براساس گزارش گاردین، حماس در بیانیه خود اعلام کرد که در چارچوب روند انتقال قدرت، آماده واگذاری مسئولیتهای امنیتی نیز هست، اما برخلاف خواسته اسرائیل و آمریکا، هیچ تعهدی برای خلع سلاح یکجانبه ارائه نکرد.
نهادی که قرار است اداره غزه به آن واگذار شود، «کمیته ملی اداره غزه» (NCAG) نام دارد؛ نهادی که در ژانویه و در چارچوب توافق آتشبس با میانجیگری آمریکا تشکیل شد، اما دولت اسرائیل از زمان تأسیس تاکنون اجازه ورود اعضای آن به غزه را نداده است. همین موضوع، زمانبندی هرگونه انتقال قدرت را با ابهام مواجه کرده است.
اقدامی نمادین برای شکستن بنبست
تحلیلگران معتقدند اعلام آمادگی حماس بیش از آنکه یک تحول فوری باشد، اقدامی نمادین برای احیای روند صلحی است که ماههاست متوقف شده و مانع بازسازی غزه و ارسال گسترده کمکهای بشردوستانه به حدود ۲.۱ میلیون ساکن این منطقه شده است.
به گفته کارشناسان، این اقدام همچنین تلاشی برای مقابله با طرحهایی است که اسرائیل دنبال میکند؛ طرحهایی که بر اساس آنها کمکرسانی، بازسازی و حتی اداره غزه تنها به بخش کوچکی از جمعیت این منطقه و در شهرکهای جدیدی که در حدود ۶۰ درصد اراضی تحت کنترل مستقیم ارتش اسرائیل ساخته میشود، محدود خواهد شد.
حمایت دولت ترامپ از طرح «رفح جدید»
دولت دونالد ترامپ از این طرح حمایت کرده و مقامهای آمریکایی از آن با عنوانهایی مانند «شهر بشردوستانه»، «جوامع امن جایگزین» یا «رفح جدید» یاد کردهاند.
با این حال، ایهود اولمرت، نخستوزیر پیشین اسرائیل، این طرح را به «اردوگاه کار اجباری» تشبیه کرده است.
استعفای رئیس دولت حماس در غزه
محمد الفرا، رئیس تشکیلات اداری حماس در غزه، با انتشار بیانیهای از سمت خود استعفا داد و اعلام کرد روند انتقال قدرت به کمیته ملی اداره غزه آغاز شده است.
او تأکید کرد حماس بلافاصله از هدایت سیاسی اداره غزه کنار میرود، اما کارمندان دولت و کارکنان بخش عمومی تا زمان ورود اعضای کمیته ملی، به فعالیت حرفهای خود ادامه خواهند داد.
الفرا در بیانیه خود نوشت:
«پس از اطمینان از تکمیل همه مقدمات لازم برای انتقال ساختار حکومتی نوار غزه، استعفای خود را از ریاست کمیته پیگیری امور دولت و همچنین ریاست کمیته شرایط اضطراری غزه اعلام میکنم.»
حماس: بهانه را از اسرائیل میگیریم
حازم قاسم، سخنگوی حماس، نیز در گفتوگو با خبرگزاری فرانسه گفت:
«حماس گام تازهای برداشته و دیگر مسئول اداره نوار غزه نخواهد بود تا هرگونه بهانه را از اشغالگران بگیرد؛ اشغالگرانی که همچنان به تجاوز و جنگ نابودی علیه مردم غزه ادامه میدهند.»
انتقال قدرت همچنان دور از دسترس
با وجود این اعلام آمادگی، انتقال واقعی قدرت همچنان با موانع جدی روبهرو است.
کمیته ملی اداره غزه زیر نظر «هیئت صلح» تشکیلشده از سوی دولت ترامپ فعالیت میکند؛ نهادی که در چارچوب توافق آتشبس اکتبر گذشته ایجاد شد.
با این حال، ۱۳ عضو این کمیته که عمدتاً از شخصیتهای دانشگاهی و حرفهای فلسطینی هستند، از ژانویه تاکنون به دلیل مخالفت دولت بنیامین نتانیاهو اجازه ورود به غزه را نیافتهاند و همچنان در قاهره حضور دارند.
علی شعث، رئیس این کمیته، روز دوشنبه اعلام کرد:
«کمیته ملی اداره غزه بهطور کامل آماده پذیرش مسئولیتهای ملی خود است؛ به محض آنکه امکانات و ظرفیتهای لازم فراهم شود.»
واکنش محتاطانه هیئت صلح
در گزارشی که ماه مه به شورای امنیت سازمان ملل ارائه شد، نیکلای ملادنوف، نماینده ویژه دولت ترامپ در امور غزه، بنبست موجود در روند صلح را متوجه حماس دانسته بود.
در مقابل، حماس بارها تأکید کرده است تا زمانی که اسرائیل بیش از ۶۰ درصد غزه را در اشغال دارد، آتشبس را نقض میکند و از گروههای مسلح فلسطینی مخالف حماس حمایت میکند، حاضر به کنار گذاشتن سلاحهای خود نیست.
ملادنوف به دلیل آنچه ناظران «جانبداری» و نادیده گرفتن تخلفات اسرائیل توصیف کردند، با انتقادهای گستردهای روبهرو شد.
هیئت صلح نیز در واکنش به بیانیه جدید حماس، تنها اعلام کرد که «این اعلام را مورد توجه قرار داده است.»
این هیئت افزود:
«ارزیابی نهایی ما بر اساس اقدامات خواهد بود، نه وعدهها؛ اقداماتی که باید پاسخگوی نیازهای حیاتی مردم غزه باشد.»
در ادامه این بیانیه آمده است:
«اصل اساسی همچنان یک حاکمیت، یک قانون و یک سلاح است؛ به این معنا که همه سلاحها باید تحت کنترل کمیته ملی اداره غزه قرار گیرد.»
کارشناسان: حماس به دنبال شکستن بنبست است
مکس رودنبک، مدیر پروژه اسرائیل و فلسطین در «گروه بینالمللی بحران»، گفت:
«با توجه به نفوذ محدود حماس، رنج بیپایان مردم غزه و اصرار هیئت صلح بر خلع سلاح حماس، در حالی که حملات روزانه اسرائیل و تصرف اراضی را نادیده میگیرد، این جنبش به دنبال راهی برای شکستن بنبست است.»
او افزود:
«در شرایطی که هیچ چشمانداز سیاسی روشنی برای فلسطینیها وجود ندارد، حماس نمیتواند بهسادگی سلاحهای خود را کنار بگذارد، اما دستکم میتواند آمادگی خود را برای واگذاری قدرت سیاسی نشان دهد و اکنون این هیئت صلح است که باید انعطاف بیشتری از خود نشان دهد.»
نگرانی از اجرای طرح «رفح جدید»
در همین حال، تشکیلات خودگردان فلسطین و حامیان عربی و اروپایی آن تلاش میکنند دولت آمریکا را متقاعد کنند که به طرح اولیه ترامپ پایبند بماند؛ طرحی که بازسازی و اداره سراسر نوار غزه را در بر میگیرد، نه فقط بخشهایی را که اکنون تحت کنترل ارتش اسرائیل است.
محمد شهاده، پژوهشگر مهمان شورای روابط خارجی اروپا، گفت:
«حماس میداند اگر کمیته ملی فقط در منطقه موسوم به رفح جدید مستقر شود، عملاً به حاکم منطقهای محدود و شبیه یک بانتوستان یا اردوگاه محصور تبدیل خواهد شد.»
او افزود:
«حماس تلاش میکند ابتکار عمل را دوباره به دست بگیرد و مانع اجرای طرح رفح جدید شود.»
به گفته شهاده، حتی اگر حماس بهصورت یکجانبه خلع سلاح شود و تمام خواستههای طرف مقابل را بپذیرد، این جنبش معتقد است بنیامین نتانیاهو تا پیش از انتخابات اسرائیل که قرار است حداکثر تا پایان اکتبر برگزار شود، اجازه آغاز بازسازی گسترده غزه را نخواهد داد.
دیپلماتهای منطقه نیز پیشبینی میکنند تا زمان برگزاری انتخابات اسرائیل، پیشرفت چشمگیری در تعیین آینده سیاسی و مدیریتی نوار غزه حاصل نخواهد شد.
