مطالعه جدید: بحران اقلیمی احتمالاً در سیلاب مرگبار نپال و تبت نقش داشته است
نخستین مطالعه علمی درباره سیلاب مرگباری که ماه گذشته در نپال و تبت رخ داد، نشان میدهد تغییرات اقلیمی احتمالاً با تضعیف یخچالی که فرو ریخت، در وقوع این فاجعه نقش داشته است.
به گزارش اینتیتر، بر اساس یافتههای پژوهشگران، پیش از فروپاشی یخچال، منطقه با شرایط غیرمعمول گرمی مواجه بوده است. ریزش یخچال باعث سقوط حدود ۱۱۰ میلیون مترمکعب برف و یخ به دره پاییندست شد و در پی آن سیلابی ناگهانی و کمسابقه شکل گرفت که بدون هشدار قبلی، جوامع پاییندست را درگیر کرد.
به گزارش گاردین، فریدریکه اتو، استاد علوم اقلیمی در امپریال کالج لندن، گفت: «جوامع نپال بهای جانی بحرانی را میپردازند که هزاران کیلومتر دورتر و بر اثر انتشار سوختهای فسیلی ایجاد شده است.»
او افزود: «وقتی گرمایش، سقف جهان را بیثبات میکند، هیچ میزان سازگاری محلی نمیتواند بهطور کامل از مردم آسیبپذیر پاییندست در برابر چنین ابعادی از ویرانی محافظت کند.»
ریزش عظیم یخچال چگونه رخ داد؟
در ۲۶ اوت، بخش عظیمی از یک یخچال معلق و سنگهای اطراف آن، به مساحت حدود ۲۰۰ هزار مترمربع، از کوه Langtang Lirung در نپال جدا شد.
این توده حدود هزار و ۴۰۰ متر سقوط کرد و با چنان شدتی به کف دره برخورد کرد که لرزش ناشی از آن به عنوان زمینلرزه ثبت شد.
بر اثر این برخورد، حجم زیادی از یخ به حالت روان درآمد و سیلابی بسیار سرد شکل گرفت که با سرعتی بیش از ۱۱۰ مایل در ساعت، معادل حدود ۱۷۷ کیلومتر در ساعت، در امتداد رودخانه حرکت کرد.
سیلابی متشکل از آب، یخ، سنگ و رسوبات، خانوادهها، خانهها، سکونتگاهها، جادهها، پلها و دیگر زیرساختها را با خود برد و بسیاری از بازماندگان را در مناطق محاصرهشده و بدون دسترسی به ارتباطات و مسیرهای ارتباطی باقی گذاشت.
بر اساس این مطالعه، وقوع بهمنهای سنگی با چنین ابعادی بسیار نادر است و برآوردها نشان میدهد احتمال وقوع یک رویداد در این مقیاس حدود یک مورد در هر هزار تا ۱۰ هزار سال است.
پژوهشگران هشدار دادهاند که این حادثه نشان میدهد محدودیتهای سازگاری انسان با تغییرات اقلیمی در برخی مناطق کوهستانی جهان از همین حالا در حال نمایان شدن است.
گرمایش هوا چه نقشی در فروپاشی یخچال داشت؟
پژوهشگران پروژه World Weather Attribution که با همکاری متخصصان اقلیم در سراسر جهان انجام میشود، تأکید کردهاند که نمیتوان این فاجعه را به یک رویداد آبوهوایی مشخص نسبت داد.
در عوض، آنها معتقدند مجموعهای از عوامل در شکلگیری این بحران نقش داشتهاند که برخی از آنها در نتیجه چند دهه گرمایش جو و افزایش انتشار گازهای گلخانهای تشدید شدهاند.
بن کلارک، پژوهشگر آبوهوای شدید و تغییرات اقلیمی در امپریال کالج لندن، گفت «ردپاهای تغییرات اقلیمی» در تغییرات بلندمدتی که پیش از فروپاشی در اطراف یخچال رخ داده، قابل مشاهده است.
مهمترین یافتههای این مطالعه عبارتاند از:
- در منطقه محل فروپاشی، تغییرات اقلیمی از دوران پیشاصنعتی تاکنون حدود ۲ درجه سانتیگراد به گرمایش منجر شده است. میزان گرمایش در ماههای ژوئیه و اوت نیز حدود ۱.۵ درجه سانتیگراد بوده است.
- ژوئیه و اوت ۲۰۲۶ گرمترین ماههای ثبتشده در این منطقه بودهاند و در روزهای منتهی به فروپاشی یخچال، دمای محلی تا ۵ درجه سانتیگراد بالاتر از میانگین ۳۰ ساله رسید.
- ارتفاع مرز یخزدگی در هیمالیا از دهه ۱۹۸۰ تاکنون به طور متوسط حدود ۱۰۰ متر در هر دهه افزایش یافته است. افزایش و طولانیتر شدن دورههای ذوب میتواند دامنههای کوهستانی شکلگرفته از پرمافراست را تضعیف کند.
- افزایش دما باعث عقبنشینی قابل توجه یخچال شده و بخشی از یخ تثبیتکننده اطراف محل فروپاشی را از بین برده است. همچنین آب حاصل از ذوب یخ نیز در این شرایط نقش داشته است.
- زمینلرزه ۷.۸ ریشتری سال ۲۰۱۵ در نپال نیز در ناپایداری دامنهها نقش داشته، هرچند سهم دقیق آن در فاجعه ماه اوت قابل تأیید نیست.
تغییرات اقلیمی علت مستقیم حادثه اعلام نشده است
اتو، کلارک و دیگر اعضای تیم پژوهشی تأکید کردهاند که مطالعه آنها تغییرات اقلیمی را به عنوان علت بنیادی و مستقیم این فاجعه معرفی نمیکند.
به گفته آنها، بهتر است تغییرات اقلیمی به عنوان عاملی در نظر گرفته شود که زمینشناسی و شرایط موجود در منطقه را بیثباتتر کرده است.
کلارک گفت: «ما دریافتیم که تغییرات اقلیمی در حال دگرگون کردن محیط کوهستانهای مرتفع است و بر بسیاری از عوامل احتمالی مؤثر در این فروپاشی تأثیر میگذارد.»
بنابراین، یافتههای مطالعه نشان میدهد گرمایش زمین احتمالاً شرایطی را ایجاد کرده که در آن یک ساختار کوهستانی از پیش آسیبپذیر، مستعد فروپاشی بیشتری شده است، اما نمیتوان تمام فاجعه را صرفاً به تغییرات اقلیمی نسبت داد.
درخواست نپال برای دریافت کمکهای اقلیمی
نپال در پی این فاجعه درخواست رسمی خود را به صندوق سازمان ملل برای خسارت و زیان ناشی از تغییرات اقلیمی ارائه کرده است. دریافت حمایت از این صندوق مستلزم ارائه شواهدی درباره ارتباط خسارت ایجادشده با بحران اقلیمی است.
شیشیر خانال، وزیر خارجه نپال، نیز از کشورهای دارای انتشار بالای گازهای گلخانهای، از جمله چین و هند، خواسته است «بیدار شوند» و مسئولیت مشترک خود در قبال پیامدهای این بحران را بپذیرند.
مادهاب اوپرتی، مشاور ارشد فنی مرکز اقلیم صلیب سرخ و هلال احمر که بخشی از پروژه World Weather Attribution است، گفت تنها کاهش شدید و سریع انتشار گازهای گلخانهای در سطح جهان میتواند به مقابله با خسارتها و زیانهایی که جوامع آسیبپذیر خط مقدم با آن مواجهاند، کمک کند.
او با اشاره به ابعاد انسانی و هزینههای سنگین بازسازی این فاجعه گفت نپال تقریباً هیچ نقشی در ایجاد بحران اقلیمی نداشته، اما اکنون بخش قابل توجهی از پیامدهای آن را متحمل میشود.
بر اساس گزارش ارائهشده درباره این فاجعه، بیش از ۱,۳۰۰ نفر جان خود را از دست دادهاند و بیش از ۵ هزار نفر همچنان مفقود هستند. این آمار، سیلاب و فروپاشی یخچال در نپال و تبت را به یکی از مرگبارترین فجایع اخیر منطقه تبدیل کرده است.