سیگنال نگران‌کننده به بازار؛ افزایش قیمت خودرو کلید خورد؟
آمار تولید ایران‌خودرو طی شش ماه ابتدایی امسال در قیاس با مدت مشابه سال قبل ۲۳ درصد کمتر است. حجم تولید سایپا در همین مدت نصف شده و مدیران‌خودرو ۹۰ درصد کمتر از نیم‌سال ابتدایی سال قبل موفق به خارج کردن خودرو از خط تولید شده است
به گزارش اینتیتر به نقل از فرارو، حجم تقاضا در بازار خودرو سالانه حداقل یک میلیون دستگاه است اما خودروسازان کشور در نیم‌سال ابتدایی 1405 کمتر از 300 هزار دستگاه از خط تولید خارج کردند. درباره کف سطح تقاضا صحبت می‌کنیم وگرنه برخی از کارشناسان بازار خودرو از تقاضای دو میلیونی در سال صحبت می‌کنند و در برخی از مرحل پیش‌فروش خودروسازان در سال جاری بیش از دو میلیون نفر برای خرید خودرو از کارخانه اسم نوشتند.
آمار رسمی تولید خودرو سواری در نیم‌سال اول 1405 از افت 35 درصدی تیراژ کل در مقایسه با سال قبل حکایت دارد. تولید خودروهای اتوماتیک و دوگانه‌سوز به شکل چشمگیری نسبت به سال قبل کم شده و مدیران‌خودرو 90 درصد کمتر از شش ماه ابتدایی سال قبل تولید داشته است. شاید بتوانیم پیام نگران‌کننده خودروسازان برای بازار را احتمال قوی افزایش قیمت خودرو در ماه‌های آینده بدانیم.
کاهش حجم تولید خودرو در نیم‌سال ابتدایی 1405
کارنامه تولید نیم‌سال اول 1405 نشان می‌دهد خودروهای سواری به دست خودروسازان داخلی و مونتاژی روی هم به‌اندازه 296 هزار و 409 دستگاه رسیده است. اجازه دهید به نیم‌سال ابتدایی 1404 فلش‌بک بزنیم. در آن برهه در مجموع 461 هزار و 991 دستگاه خودرو سواری در کشور تولید شد.
اول سراغ دو خودروساز بزرگ کشور برویم. ایران‌خودرو در نیم‌سال نخست 1405 نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود 23 درصد افت تولید داشته است. اوضاع در سایپا بدتر است. آمار تولید سایپا حدود 45 درصد کمتر از مدت مشابه سال قبل به ثبت رسیده است.
بخش خصوصی و شرکت‌های مونتاژکار هم اصلا وضعیت خوبی نداشته‌اند و فقط چند شرکت نوپا از لحاظ آماری تولیدشان بیشتر شده که علت هم پایه تولید بسیار اندک یا نزدیک به صفر این شرکت‌ها در سال 1404 بوده است.
جدیدترین تصویر از آینده بازار خودرو
سبد عرضه خودرو در نیم‌سال اول 1405 با تغییرات مهمی همراه شد. تیپ‌های اتوماتیک که بخش مهمی از تقاضای مصرف‌کننده‌های شهری را تشکیل می‌دهند، افت تولی چشمگیری داشتند. در شش ماه ابتدایی سال گذشته شاهد عرضه 65 هزار و 947 دستگاه از انواع خودروهای تارا اتوماتیک، دنا پلاس توربو اتوماتیک، پژو 207 اتوماتیک، شاهین اتوماتیک، سهند اتوماتیک، اطلس اتوماتیک و ساینا اتوماتیک بودیم اما این رقم در نیم‌سال ابتدایی امسال به 25 هزار و 823 دستگاه کاهش پیدا کرد.
پژو 207 پرتیراژترین سواری داخلی است و از این لحاظ کوییک در جایگاه دوم ایستاده است
اگر بخواهیم جزئی‌تر بگوییم، باید به کاهش 68 درصدی تیراژ تارا اتوماتیک اشاره کنیم. افت خطوط تولید در محصول دنا پلاس توربو اتوماتیک نیز ثبت شد و تیراژ این خودرو با کاهش 70 درصدی روبه‌رو شد.
خودروهای دوگانه‌سوز نیز سرنوشت مشابهی پیدا کردند و عرضه آن‌ها در مقایسه با سال قبل تقریبا نصف شد. مجموع تولید خودروهای سورن پلاس دوگانه‌سوز، ساینا گازسوز و سهند دوگانه‌سوز در نیم‌سال نخست سال قبل 19 هزار و 89 دستگاه بود اما در نیمه اول امسال کمتر از 9 هزار و 800 دستگاه از این خودروها از خط تولید خودروسازان خارج شد.
شدیدترین موج کاهش تیراژ در میان خودروسازان مونتاژی رخ داد. شرکت بهمن‌موتور 59 درصد و کرمان‌موتور 51 درصد کاهش تولید را در شش ماهه اول سال جاری ثبت کردند. آمار تولید مدیران‌خودرو افت بیشتری داشت و تیراژ این شرکت تقریبا 90 درصد کمتر از نیم‌سال اول سال قبل شد.
علت کاهش تولید خودرو در نیم‌سال ابتدایی اول
تحولات سیاسی و نظامی فقط یکی از عوامل کاهش تولید خودرو در این دوره بود. سایه جنگ و ناامنی‌های منطقه‌ای که از اسفند سال قبل آغاز شد و تا اواخر فروردین سال جاری ادامه داشت، فعالیت‌های مرزی، ترانزیت کالا و جریان عادی خطوط تولید را تحت تاثیر قرار داد.
عامل دوم به اختلال گسترده در زنجیره واردات قطعات برمی‌گردد. طولانی شدن فرآیند تخصیص ارز در شبکه بانکی، کمبود منابع ارزی موردنیاز صنایع و ایجاد موانع در پرداخت‌های تجاری خارجی باعث شد ثبت سفارش قطعات منفصله و مواد اولیه با تاخیر مواجه شود.
عامل سوم که در ریزش تقریبا 50 درصدی تولید خودرو در سایپا منجر شد، وضعیت بدهی‌های متوالی این شرکت به زنجیره تامین مرتبط است. بدهی انباشته این خودروساز به شرکت‌های قطعه‌ساز سرمایه در گردش زنجیره تامین را تخلیه کرد و توان قطعه‌سازان برای تامین به‌موقع خطوط را کم کرد.
پیام نگران‌کننده ایران‌خودرو و سایپا به بازار
محاسبه روند فعلی نشان می‌دهد که در صورت تداوم تیراژ موجود در نیم‌سال دوم به همین شکل مجموع تولید کل خودروسازان داخلی و مونتاژی را تا پایان سال به کمتر از 600 هزار دستگاه می‌رساند.
این عدد با نیاز واقعی بازار ایران اصلا همخوانی ندارد. برآوردهای کارشناسی حجم تقاضای سالانه خودرو در کشور را در حالت حداکثری نزدیک به دو میلیون دستگاه، در برآوردهای میانی حدود یک میلیون و 500 هزار دستگاه و در حداقل‌ترین حالت ممکن یک میلیون دستگاه تخمین می‌زنند.
خروجی 600 هزار دستگاهی خودروسازان پاسخگوی کف تقاضای یک میلیون دستگاهی هم نیست. این شکاف بزرگ بین عرضه و تقاضا نتیجه‌ای جز کمبود محصول در نمایندگی‌ها فراهم نمی‌کند و عامل مهمی برای افزایش نرخ در کارخانه‌ها و رشد قیمت معاملات در بازار آزاد به شمار می‌رود. شاید بتوانیم با جرات بگوییم پیام مهم ایران‌خودرو، سایپا و مونتاژکاران برای ماه‌های آینده احتمال افزایش قیمت خودرو در کارخانه و بازار آزاد باشد.
