بازآرایی معماری پژوهشی کشور در شرایط جنگ و پساجنگ یک ضرورت است
وزیر علوم، تحقیقات و فناوری با تأکید بر ضرورت بازآرایی معماری پژوهشی کشور در شرایط جنگ و پساجنگ گفت: تداوم حمایت آزمایشگاه‌ها و پژوهشگاه‌ها باید بر اساس خروجی‌های مسئله‌محور و میزان نقش‌آفرینی آن‌ها در پاسخ به نیازهای کشور باشد. اگر مراکز پژوهشی نتوانند در حل مسائل کشور مؤثر باشند، به‌تدریج از مشروعیت و ضرورت سرمایه‌گذاری در آن‌ها کاسته خواهد شد.
به گزارش اینتیتر به نقل از فرارو، حسین سیمایی در نشست راهبران آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی (آتف) بر اهمیت استمرار فعالیت‌های علمی و پژوهشی در شرایط کنونی تأکید کرد و گفت: برگزاری چنین نشست‌هایی و شکل‌گیری طرح‌های «آتف» و «هما»، پیش از هر چیز نشانه امید ما به آینده ایران است. یکی از اهداف قطعی دشمن، مأیوس‌کردن محققان و پژوهشگران کشور بود که خوشبختانه در تحقق این هدف ناکام ماند.
وی افزود: شکل‌گیری این طرح‌ها همچنین نشان‌دهنده عزم و اراده جدی ما برای ساختن کشوری بهتر از گذشته است. این رویکرد، جلوه‌ای از عقلانیت و هوشمندی ایرانی است که با وجود همه محدودیت‌ها، تلاش می‌کند منابع و امکانات موجود را تا حد امکان در مسیر ارتقای توان علمی، تحقیقاتی و پژوهشی کشور به کار گیرد.
وزیر علوم با اشاره به ضرورت تحول در ساختار و مأموریت مراکز علمی و پژوهشی کشور اظهار داشت: ما در دوره جنگ و پس از آن، بیش از گذشته به بازآرایی معماری پژوهشگاه‌ها و حتی دانشگاه‌های خود نیازمندیم. اگر این بازآرایی صورت نگیرد، ممکن است پژوهشگاه‌ها به‌تدریج بخشی از مشروعیت و جایگاه خود را از دست بدهند.
وی ادامه داد: ازاین‌رو در بازآرایی نظام پژوهشی و همچنین در تداوم حمایت از آزمایشگاه‌ها، باید خروجی فعالیت‌ها به‌صورت دقیق ارزیابی شود. لازم است روشن باشد که آیا نتایج فعالیت یک آزمایشگاه یا پژوهشگاه ناظر به مسئله‌ای واقعی و معطوف به حل آن است یا خیر. عبور از پژوهش‌های صرفاً انتزاعی و حرکت به سمت پژوهش‌های مسئله‌محور، باید یکی از معیارهای اصلی حمایت از مراکز پژوهشی کشور باشد.
وزیر علوم در بخش دیگری از سخنان خود، توجه به علوم انسانی را یکی از ویژگی‌های مهم رویکرد جدید حمایت از زیرساخت‌های پژوهشی دانست و گفت: موضوع دیگری که باید در بازآرایی نظام پژوهشی کشور مورد توجه قرار گیرد و به نظر می‌رسد برای نخستین‌بار در این طرح به‌صورت جدی به آن پرداخته شده، توجه به جایگاه و ظرفیت علوم انسانی است.
سیمایی خاطرنشان کرد: واقعیت این است که تاکنون از ظرفیت‌های علوم انسانی در حکمرانی، اقتصاد، سیاست و ساخت کشور به‌درستی استفاده نکرده‌ایم؛ درحالی‌که علوم انسانی زیربنای توسعه در همه کشورها بوده، هست و خواهد بود.
وی با تبیین نقش بنیادین علوم انسانی در شناخت تحولات اجتماعی افزود: علوم انسانی با انسان و جامعه سروکار دارد و از این ظرفیت برخوردار است که پیش‌نیازها، زمینه‌ها و پیامدهای پدیده‌های مختلف را تحلیل کند و جامعه و سیاست‌گذاران را نسبت به آینده آگاه سازد. ازاین‌رو، تقویت پژوهش در این حوزه ضرورتی اساسی برای توسعه کشور است.
وزیر علوم تأکید کرد: خوشبختانه در طرح جدید، تقویت آزمایشگاه‌ها صرفاً به تأمین و توسعه تجهیزات فیزیکی محدود نشده و زیرساخت‌های پژوهشی علوم انسانی نیز مورد توجه قرار گرفته است. این موضوع می‌تواند زمینه بهره‌گیری مؤثرتر از ظرفیت علوم انسانی در حل مسائل کشور را فراهم کند.
سیمایی در ادامه، با اشاره به برخی ویژگی‌های طرح آتف که در این نشست از سوی مسئولان و راهبران طرح مطرح شد، اظهار داشت: حمایت‌های پیش‌بینی‌شده مستقیماً به حساب محققان واریز می‌شود و دانشگاه‌ها از این اعتبارات سهم بالاسری برداشت نمی‌کنند. این موضوع از ویژگی‌های مهم طرح است که امیدواریم در اجرای آن نیز به‌خوبی رعایت شود.
وی افزود: نکته مهم دیگر، پیش‌بینی حمایت‌های اضافی در صورت پیوستن پژوهشگران و همکاران جوان به طرح آتف است. مشارکت نیروهای جوان در فعالیت‌های پژوهشی باید مورد حمایت ویژه قرار گیرد و این سازوکار می‌تواند انگیزه بیشتری برای حضور و نقش‌آفرینی پژوهشگران جوان ایجاد کند.
سیمایی همچنین ایجاد شبکه ارتباطی میان آزمایشگاه‌ها را از اهداف نهایی این رویکرد دانست و تصریح کرد: هدف نهایی آن است که آزمایشگاه‌ها از فعالیت‌های منفرد و جزیره‌ای فاصله بگیرند و شبکه‌ای از همکاری و ارتباط میان آن‌ها شکل گیرد؛ موضوعی که در طرح دیگری با عنوان «هما» دنبال خواهد شد.
وزیر علوم در پاسخ به دغدغه‌های مطرح‌شده درباره فرسودگی تجهیزات آزمایشگاهی کشور اظهار داشت: موضوع فرسودگی تجهیزات آزمایشگاهی کاملاً درست است و همه ما نسبت به این مشکل آگاهی داریم. سال گذشته گفت‌وگوی مفصلی با رئیس‌جمهور در این زمینه داشتیم و طرح مشخصی برای نوسازی و به‌روزرسانی تجهیزات آزمایشگاهی کشور تهیه شد.
وی افزود: در این طرح، حتی آزمایشگاه‌ها و تجهیزاتی که نیازمند به‌روزرسانی بودند، به‌صورت مشخص شناسایی شدند و پس از برآورد منابع مالی مورد نیاز، گزارش مربوط به رئیس‌جمهور ارائه شد. قرار بود با پیگیری رئیس‌جمهور و از طریق صندوق توسعه ملی و با مساعدت رهبر شهید انقلاب، منابعی برای حمایت از آزمایشگاه‌های کشور تأمین شود.
سیمایی با اشاره به پیامدهای جنگ بر اجرای برخی برنامه‌های توسعه‌ای کشور گفت: متأسفانه در ادامه با جنگی مواجه شدیم که دشمن در خیال خام خود به دنبال نابودی تمدن و پیشینه ایران عزیز بود. هرچند دشمن در دستیابی به اهداف خود ناکام ماند، اما این جنگ خساراتی به همراه داشت و از جمله موجب تعویق برخی برنامه‌ها و طرح‌های توسعه‌ای کشور شد.
وی تأکید کرد: با وجود این شرایط، پیگیری نوسازی و بازسازی زیرساخت‌های علمی و پژوهشی کشور متوقف نشده است و همچنان این موضوع را دنبال می‌کنیم. در همین زمینه مکاتبات مجددی نیز صورت گرفته و موضوع تأمین منابع برای بازسازی، نوسازی و توسعه تجهیزات و زیرساخت‌های پژوهشی همچنان در دستور کار قرار دارد.
وزیر علوم همچنین به برگزاری جلسه‌ای با معاون اول رئیس‌جمهور در روز جاری اشاره کرد و افزود: در جلسه امروز با معاون اول محترم رئیس‌جمهور نیز بخشی از مباحث به بازسازی و نوسازی اختصاص داشت؛ به‌ویژه درباره اماکن دانشگاهی و شرکت‌هایی که در جریان جنگ آسیب دیده‌اند. امیدواریم با پیگیری‌های صورت‌گرفته، اقدامات لازم در این زمینه انجام شود.
سیمایی در بخش پایانی سخنان خود، تعیین شاخص‌های علمی و شفاف برای انتخاب آزمایشگاه‌های مشمول حمایت را یکی از مهم‌ترین ملاحظات اجرای طرح آتف برشمرد و گفت: موضوعی که شخصاً نسبت به آن حساسیت ویژه‌ای دارم و از مسئولان مربوط خواسته‌ام با دقت به آن توجه کنند، معیارهای انتخاب آزمایشگاه‌ها در طرح آتف است.
وی افزود: وظیفه ما حمایت از همه آزمایشگاه‌ها، کمک به ارتقای توان پژوهشی آن‌ها و فراهم‌کردن زمینه توسعه فعالیت‌های علمی در سراسر کشور است؛ اما واقعیت آن است که در شرایط کنونی، امکانات و منابع موجود پاسخگوی همه نیازها نیست و ناگزیر باید تعدادی از آزمایشگاه‌ها برای دریافت حمایت‌های ویژه انتخاب شوند.
وزیر علوم تصریح کرد: در چنین شرایطی، معیارهای انتخاب باید کاملاً علمی، شفاف، بی‌طرفانه و به دور از هرگونه سوگیری باشد. قدرت حل مسئله، توان به‌کارگیری نیروهای جوان، ظرفیت فعالیت شبکه‌ای و ارتباط با سایر آزمایشگاه‌ها و همچنین بهره‌گیری از ظرفیت پژوهش‌های علوم انسانی در جریان فعالیت‌های تحقیقاتی، از جمله شاخص‌هایی است که باید در این انتخاب‌ها مورد توجه قرار گیرد.
سیمایی در پایان ابراز امیدواری کرد: امیدوارم اجرای طرح آتف و توسعه شبکه همکاری آزمایشگاه‌های کشور، روزنه تازه‌ای برای ارتقای توان علمی و پژوهشی ایران بگشاید و موجب افزایش امید، شور و نشاط در میان محققان، پژوهشگران، اعضای هیئت علمی و به‌ویژه دانشجویان و جوانانی شود که در اجرای این طرح مشارکت خواهند داشت.
