استقبال فرش قرمز از شی جینپینگ در نشست بریکس؛ روابط هند و چین در مسیر تنشزدایی
شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، برای شرکت در نشست کشورهای در حال توسعه عضو بریکس با استقبال رسمی و فرش قرمز وارد هند شد؛ سفری که نشانهای از تلاش پکن و دهلینو برای کاهش تنشها و بهبود روابط، در عین رقابت پنهان دو قدرت آسیایی برای ایفای نقش پررنگتر در جهان است.
به گزارش اینتیتر، شی پس از پیاده شدن از هواپیما، از مقابل گارد احترام نیروهای هندی عبور کرد و با اجرای برنامهای از رقصهای سنتی مورد استقبال قرار گرفت. او قرار بود شامگاه شنبه در ضیافت رسمی آغاز نشست دو روزه بریکس شرکت کند.
به گزارش گاردین، پیش از ورود رئیسجمهور چین، ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، و مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، نیز از سوی نارندرا مودی، نخستوزیر هند و میزبان این نشست، مورد استقبال قرار گرفته بودند.
این نخستین سفر شی جینپینگ به هند در هفت سال گذشته است و مهمترین گام در مسیر آشتی دو کشور پس از درگیری مرگبار مرزی سال ۲۰۲۰ در منطقه مورد مناقشه هیمالیا به شمار میرود؛ درگیریای که به کشته شدن ۲۰ سرباز هندی و چهار سرباز چینی انجامید.
روابط دو قدرت هستهای آسیا در ماههای اخیر رو به بهبود گذاشته است و پروازهای مستقیم و تماسهای سطح بالای سیاسی میان دو کشور بهتدریج در حال ازسرگیری است. وزارت خارجه چین روز جمعه اعلام کرد پکن آماده است اختلافات با هند را بهدرستی مدیریت کرده و دو کشور به «همسایگان و دوستان خوب» تبدیل شوند.
رهبران و دیپلماتهای کشورهای عضو برای نشست سالانه بریکس در هند گرد هم آمدهاند؛ گروهی که در ابتدا با حضور برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی شکل گرفت و هدف آن ایجاد وزنهای در برابر نفوذ سنتی غرب در ساختار قدرت جهانی بود.
این نشست در شرایطی برگزار میشود که جنگ اوکراین، درگیریهای خاورمیانه و افزایش تنش میان آمریکا و چین، توانایی این بلوک برای رسیدن به مواضع مشترک را به چالش کشیده است.
بریکس که از زمان تأسیس خود در سال ۲۰۰۹ گسترش یافته، اکنون کشورهایی از جمله مصر، اتیوپی، اندونزی، ایران، عربستان سعودی و امارات متحده عربی را نیز در بر میگیرد. این گروه اکنون حدود نیمی از جمعیت جهان را نمایندگی میکند و به رقیبی جدی برای گروه هفت، متشکل از اقتصادهای پیشرفته تحت نفوذ آمریکا، تبدیل شده است.
با این حال، گسترش بریکس شکافها و اختلافات داخلی این گروه را نیز آشکارتر کرده است. ایران در اوایل سال جاری با عربستان سعودی و امارات درگیر حملات نظامی بود و وزیران خارجه کشورهای عضو بریکس نیز در نشست ماه مه در دهلینو نتوانستند بر سر صدور بیانیه مشترک به توافق برسند. ظاهراً حتی باشگاههایی که برای مقابله با سلطه دیگران ساخته میشوند، از اختلافات درونی بشر مصون نمیمانند.
با وجود این، اعضای بریکس روز شنبه سرانجام بر سر متن یک بیانیه مشترک به توافق رسیدند. در «بیانیه دهلینو» بر حلوفصل مسالمتآمیز اختلافات بینالمللی از طریق گفتوگو، رایزنی و دیپلماسی تأکید شده است.
این بیانیه همچنین خواستار «حداکثر خویشتنداری» در خاورمیانه شد، اما متن آن بهگونهای تنظیم شده که نامی از کشورهای عضو درگیر در منازعات منطقهای به میان نیاید.
جیانگ شیشوئه، نایبرئیس کمیته کارشناسی اندیشکده «شورای همکاری بریکس» در چین، گفت ۱۱ عضو این گروه نمیتوانند در بسیاری از مسائل «با یک صدا سخن بگویند».
او افزود: «تنها راهحل، تقویت مستمر اجماع سیاسی است.»
پکن و دهلینو نیز نگاه یکسانی به آینده و نقش بریکس ندارند. چین تلاش کرده قدرت این گروه را بهعنوان وزنهای در برابر آمریکا، بهویژه در دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ، افزایش دهد؛ دورهای که با جنگهای تعرفهای و تجاری و عقبنشینی واشنگتن از برخی نهادهای چندجانبه همراه بوده است.
هند اما رویکرد محتاطانهتری دارد و بریکس را بیشتر پلی میان غرب و کشورهای در حال توسعه میبیند.
نارندرا مودی در سخنرانی افتتاحیه نشست شنبه تأکید کرد که بریکس «علیه هیچ کشوری نیست».
کارشناسان معتقدند هند در دورهای که سیاست خارجی آمریکا با تحولات و تنشهای بیشتری همراه شده، برای حفظ سیاست «موازنهگری راهبردی» خود با دشواری روبهرو شده است.
چالش اصلی دهلینو این است که میخواهد از نظم جهانی غیرغربی حمایت کند، بدون آنکه این رویکرد لزوماً به معنای اتخاذ موضعی آشکارا ضدغربی باشد.