بحران اقلیمی اروپا را خشکاند؛ خشکسالی بیسابقه و گرمای شدید امنیت آب و غذا را تهدید میکند
نتایج یک پژوهش علمی جدید نشان میدهد گرمای بیسابقه ناشی از تغییرات اقلیمی، رطوبت خاک، رودخانهها و منابع آبی اروپا را با سرعتی کمسابقه تبخیر کرده و خشکسالی گسترده سال ۲۰۲۶ را به یکی از شدیدترین بحرانهای زیستمحیطی قاره تبدیل کرده است؛ بحرانی که علاوه بر آتشسوزیهای گسترده، تولید محصولات کشاورزی، قیمت مواد غذایی و انرژی را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
به گزارش اینتیتر، نتایج یک تحلیل علمی تازه نشان میدهد موجهای گرمای بیسابقه که بر اثر تغییرات اقلیمی تشدید شدهاند، در تابستان امسال بخش بزرگی از اروپا را با خشکسالی شدید مواجه کردهاند. پژوهشگران میگویند هوای بسیار گرم باعث شده آب موجود در رودخانهها، دریاچهها، خاک و حتی گیاهان با سرعت بیشتری تبخیر شود و زمینهای کشاورزی به شکل کمسابقهای خشک شوند.
به گزارش گاردین، بر اساس این مطالعه، وقوع چنین شرایطی در اروپای غربی به دلیل گرمایش جهانی حدود ۸۰ برابر و در اروپای شرقی ۴۰ برابر محتملتر شده است. همچنین احتمال خشک شدن شدید خاک در اروپای غربی پنج برابر و در اروپای شرقی یازده برابر بیشتر از شرایطی است که بدون انتشار گسترده سوختهای فسیلی وجود داشت.
خشکسالی دیگر فقط به کمبود بارش وابسته نیست
دانشمندان تأکید میکنند که برخلاف تصور رایج، خشکسالی امسال تنها ناشی از کاهش بارندگی نیست. اروپای غربی زمستانی پربارش را پشت سر گذاشته بود، اما افزایش دمای هوا باعث شد رطوبت خاک و منابع آبی به سرعت از بین برود.
به گفته پژوهشگران، تغییرات اقلیمی مفهوم خشکسالی در اروپا را تغییر داده است؛ به طوری که اکنون گرمای شدید، حتی در شرایط بارندگی مناسب، میتواند عامل اصلی ایجاد خشکسالی باشد.
ارزیابیها تا پایان ماه ژوئن انجام شده، اما همین حالا نیز بسیاری از کشورهای اروپایی محدودیتهای اضطراری مصرف آب را اعمال کردهاند و در بخشهای زیادی از جنوب انگلستان استفاده از شلنگ برای آبیاری باغها ممنوع شده است.
آتشسوزیهای گسترده و خسارت سنگین به کشاورزی
خشکسالی شدید امسال زمینه وقوع آتشسوزیهای گسترده در اسپانیا و فرانسه را فراهم کرده است. همزمان کشاورزان نیز با یکی از خشکترین خاکهای ثبتشده در تاریخ مواجه شدهاند.
پیشبینی میشود اروپا حدود ۹ میلیون تن غلات را از دست بدهد. همچنین فرانسه در آستانه بدترین برداشت ذرت طی ۵۰ سال گذشته قرار دارد و کشاورزان رومانی نیز بیش از یک میلیون هکتار از محصولات خود را از دست دادهاند.
کاهش سطح آب رودخانهها و افزایش فشار بر اقتصاد
افت شدید سطح آب رودخانههای اروپا تولید برق نیروگاههای برقآبی را کاهش داده و حملونقل کالا از طریق کشتیهای باری را نیز مختل کرده است.
سطح آب رودخانه راین در منطقه «لوبیت» هلند اکنون حتی از پایینترین سطح ثبتشده در تابستان بسیار گرم سال ۱۹۷۶ نیز کمتر شده است.
پژوهشگران هشدار دادهاند که این شرایط میتواند باعث افزایش قیمت مواد غذایی و انرژی شود و بیشترین فشار اقتصادی را بر خانوارهای کمدرآمد وارد کند.
دانشمندان: گرمای هوا خاک را میمکد
«دومینیک شوماخر» از دانشگاه ETH زوریخ میگوید اکنون حتی پیش از آغاز تابستان نیز خاکها زودتر از گذشته خشک میشوند.
او توضیح داد:
«این اتفاق نتیجه مستقیم فعالیتهای خود ماست. با افزایش دما، تشنگی جو بیشتر میشود و رطوبت رودخانهها، دریاچهها، مخازن آب و خاک را میمکد. هرچه هوا گرمتر باشد، خاک سریعتر خشک میشود.»
به گفته او، خشکسالی سال ۲۰۲۶ حدود دو ماه زودتر از خشکسالی بزرگ سال ۲۰۲۲ آغاز شده و همین موضوع خطر وقوع فصلی بسیار شدید از آتشسوزیهای جنگلی را افزایش داده است.
هشدار درباره آینده اروپا در صورت ادامه انتشار گازهای گلخانهای
«مریم زکریا»، پژوهشگر کالج امپریال لندن و یکی از اعضای تیم تحقیق، هشدار داد:
«نگرانکنندهترین موضوع این است که این شرایط تنها با افزایش ۱.۴ درجهای دمای زمین رخ داده است. اگر دمای زمین طبق پیشبینیها تا حدود ۲.۸ درجه افزایش یابد، احتمال وقوع چنین خشکسالیهایی تقریباً دو برابر خواهد شد. بدون کاهش سریع و جدی انتشار گازهای گلخانهای، اروپا بارها و بارها تابستانهای بسیار گرم و خشک را تجربه خواهد کرد.»
سازمان ملل: هشدار قرمز برای زمین
«سایمون استیل»، رئیس بخش تغییرات اقلیمی سازمان ملل، خشکسالیهای اخیر را «هشدار قرمز غیرقابل چشمپوشی» برای جهان توصیف کرد.
او گفت تا زمانی که مصرف گسترده زغالسنگ، نفت و گاز ادامه داشته باشد، خشکسالیهای ناشی از تغییرات اقلیمی شدیدتر و پرهزینهتر خواهند شد. به گفته وی، راهحل روشن است: گذار سریعتر به انرژیهای تجدیدپذیر.
این پژوهش چگونه انجام شد؟
این تحلیل توسط کنسرسیوم علمی World Weather Attribution (WWA) انجام شده است. پژوهشگران با استفاده از دادههای هواشناسی و مدلهای اقلیمی، شرایط خشکسالی اروپا را در دنیای کنونی که حدود ۱.۴ درجه گرمتر شده با شرایط فرضی بدون گرمایش جهانی مقایسه کردند.
این مطالعه خشکسالی اروپای غربی از ماه آوریل تا ژوئن و خشکسالی اروپای شرقی طی یک سال گذشته را بررسی کرده و نتیجه گرفته است که تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیتهای انسانی شدت خشکسالی سال ۲۰۲۶ را به شکل قابل توجهی افزایش داده است.
هزینه سنگین گرما برای اروپا
پژوهشهای پیشین نیز نشان داده بودند موج گرمای اواخر ژوئن شدیدترین موج گرمای ثبتشده در اروپا بوده و بدون تغییرات اقلیمی عملاً امکان وقوع نداشت.
برآوردها حاکی است حدود ۲۰ هزار نفر در اروپا بر اثر گرمای شدید جان خود را از دست دادهاند که از این میان حدود ۲ هزار و ۲۰۰ نفر مربوط به انگلستان و ولز بوده است.
همچنین یک مطالعه دیگر نشان میدهد کاهش ساعات کاری ناشی از گرمای شدید، تنها در بریتانیا بیش از یک میلیارد پوند به اقتصاد این کشور خسارت وارد کرده است.
کارشناسان هشدار میدهند موجهای گرما و خشکسالی دیگر تهدیدی برای آینده نیستند، بلکه هماکنون امنیت آب آشامیدنی، تولید غذا و ثبات اقتصادی اروپا را با چالش جدی روبهرو کردهاند.
