شکایت از متا به اتهام اخراج کارکنان با کمک هوش مصنوعی؛ مرخصی زایمان و درمانی زیر ذرهبین AI؟
۲۶ نفر از کارکنان متا با طرح شکایتی در دادگاه فدرال آمریکا مدعی شدند این شرکت از سیستمهای هوش مصنوعی برای انتخاب کارکنان جهت تعدیل نیرو استفاده کرده و افرادی که در مرخصی زایمان، مرخصی درمانی یا دارای معلولیت بودهاند، بهطور نامتناسب در فهرست اخراج قرار گرفتهاند. متا این اتهامات را رد کرده و تأکید دارد تصمیمهای مربوط به نیروی انسانی توسط مدیران گرفته شده است.
به گزارش اینتیتر، دهها نفر از کارکنان شرکت متا با طرح شکایتی علیه این غول فناوری، مدعی شدند این شرکت از ابزارهای هوش مصنوعی برای شناسایی و انتخاب کارکنان جهت اخراجهای گسترده استفاده کرده است. به گفته شاکیان، افرادی که از مرخصی زایمان، مرخصی درمانی یا تسهیلات قانونی مربوط به معلولیت استفاده کرده بودند، بیش از دیگران در معرض اخراج قرار گرفتهاند.
براساس گزارش گاردین، این شکایت روز دوشنبه در دادگاه فدرال منطقه شمالی کالیفرنیا ثبت شد و به تعدیل حدود ۸ هزار نیروی متا در ابتدای سال جاری اشاره دارد. متا، شرکت مادر فیسبوک، اینستاگرام و واتساپ، متهم شده است که از مجموعهای از سیستمهای هوش مصنوعی داخلی، شامل امتیازدهی عملکرد کارکنان، دادههای ثبت ضربههای صفحهکلید، فعالیت ماوس و سایر اطلاعات نظارتی برای تعیین فهرست اخراجها استفاده کرده است.
در متن شکایت ۷۱ صفحهای آمده است که فهرست اخراجها بر اساس ارزیابی مدیران مستقیم کارکنان تهیه نشده، بلکه سیستمهای هوش مصنوعی افراد را امتیازدهی، رتبهبندی و برای تعدیل نیرو انتخاب کردهاند.
شاکیان از دادگاه خواستهاند تا زمان رسیدگی به پرونده، اجرای اخراجها متوقف شود. آنها همچنین خواستار بازگشت به کار، پرداخت حقوق معوق، جبران سهام از دسترفته، مزایا و سایر خسارتهای احتمالی شدهاند.
این پرونده در شرایطی مطرح شده که استفاده از هوش مصنوعی در تصمیمگیریهای منابع انسانی به یکی از موضوعات بحثبرانگیز تبدیل شده است. نگرانیها درباره تبعیض الگوریتمی، حفظ حریم خصوصی و شفافیت باعث شده ایالتهایی مانند کالیفرنیا، کلرادو و ایلینوی قوانین جدیدی برای نظارت بر سیستمهای تصمیمگیری خودکار در محیط کار تصویب کنند.
طبق ادعای شاکیان، سیستمهای هوش مصنوعی متا عملکرد، بهرهوری و سایر شاخصهای کارکنان را ارزیابی میکردند؛ اما هنگام مرخصی درمانی یا خانوادگی، دادههای کافی برای این ارزیابی وجود نداشت و همین مسئله باعث کاهش امتیاز این افراد میشد. کارکنان دارای معلولیت نیز به دلیل شرایط کاری خود، امتیازهای پایینتری دریافت میکردند.
در متن شکایت آمده است: «در نتیجه، کارکنانی که از مرخصیهای قانونی استفاده کرده بودند، بهطور نامتناسب برای اخراج انتخاب شدند؛ زیرا سیستم امتیازدهی نهتنها مرخصیهای قانونی آنها را در نظر نمیگرفت، بلکه عملاً استفاده از این حقوق قانونی را به ضرر آنها تبدیل میکرد.»
یکی از شاکیان، پژوهشگری است که در مرخصی پیش از زایمان به سر میبرد و تنها دو روز مانده به تولد فرزندش از اخراج خود مطلع شد. شاکی دیگری که مهندس است، میگوید به دلیل مرخصی ناشی از مصدومیت، امتیاز عملکردش کاهش یافته است. همچنین یک مدیر که در مرخصی درمانی قرار داشت، تنها ۱۶ روز پس از آغاز مرخصی با اخراج مواجه شد.
در مقابل، سخنگوی متا تمامی این اتهامات را رد کرد و گفت: «این ادعاها فاقد مبنای واقعی هستند. تصمیمهای مربوط به مدیریت نیروی انسانی و ساختار سازمانی توسط انسانها گرفته میشود، نه هوش مصنوعی.»
متا در ابتدای سال جاری برنامهای برای پایش فعالیت کارکنان با کمک هوش مصنوعی راهاندازی کرد. این سامانه اطلاعاتی مانند ضربههای صفحهکلید، فعالیت ماوس، تاریخچه مرورگر، پیامها، ایمیلها و دادههای مکانی دستگاههای کاری را جمعآوری میکرد.
مارک زاکربرگ، مدیرعامل متا، در یکی از نشستهای داخلی گفته بود هدف از این برنامه، آموزش مدلهای هوش مصنوعی بر اساس رفتار کارکنان شرکت است. او اظهار داشت: «مدلهای هوش مصنوعی با مشاهده عملکرد افراد بسیار باهوش یاد میگیرند. میانگین هوش کارکنان این شرکت بهمراتب بالاتر از افرادی است که میتوان برای انجام وظایف مشابه به کار گرفت.»
در شکایت همچنین آمده است که متا این برنامه نظارتی را بدون کسب رضایت واقعی کارکنان اجرا کرده و تنها از طریق یک اطلاعیه داخلی کماهمیت که توسط یک مهندس منتشر شده بود، آنها را در جریان قرار داده است. به گفته شاکیان، در برخی تیمها حتی هیچ گزینهای برای اعلام رضایت یا انصراف از این طرح وجود نداشت.
در ماههای اخیر اعتراض کارکنان به این برنامه افزایش یافت و بیش از هزار و ۶۰۰ نفر با امضای طوماری اعلام کردند که این سامانه حریم خصوصی آنها را نقض میکند. در پی این اعتراضها، مارک زاکربرگ در ماه ژوئن اعلام کرد اجرای این برنامه بهطور موقت متوقف شده است.
وکلای شاکیان از دادگاه خواستهاند یک نهاد مستقل، سامانههای هوش مصنوعی متا را بررسی کند تا مشخص شود چرا این ۲۶ کارمند که همگی در مرخصی یا مشمول حمایتهای قانونی مرتبط با معلولیت بودند، برای اخراج انتخاب شدهاند. آنها همچنین مدعی هستند متا سازوکار واقعی انتخاب افراد برای تعدیل نیرو را از کارکنان خود پنهان کرده است.
بر اساس این شکایت، وضعیت استخدامی شاکیان تا ۲۲ ژوئیه ادامه خواهد داشت و اخراج رسمی آنها از آن تاریخ آغاز میشود. وکلای این افراد از دادگاه خواستهاند به دلیل نگرانی از اقدامات تلافیجویانه، هویت شاکیان محرمانه باقی بماند و تا پایان روند رسیدگی، وضعیت شغلی آنها حفظ شود.
وکلای پرونده هشدار دادهاند که اگر این اخراجها نهایی شود، خسارتهایی مانند از دست رفتن بیمه درمانی در دوران بارداری و درمان، حذف حقوق قانونی مرخصی، از بین رفتن سهام تشویقی و حتی پیامدهای مرتبط با وضعیت مهاجرتی برخی کارکنان، جبرانناپذیر خواهد بود.
