آمریکا و عربستان به توافق هستهای نزدیک شدند؛ گزارشها از موافقت ترامپ با غنیسازی اورانیوم در عربستان
رسانههای آمریکایی گزارش دادهاند که دونالد ترامپ با توافقی موافقت کرده است که بر اساس آن، عربستان سعودی میتواند در چارچوب برنامه هستهای غیرنظامی خود به فناوری غنیسازی اورانیوم دست پیدا کند. این توافق که هنوز بهطور رسمی اعلام نشده، در صورت نهایی شدن میتواند موازنه هستهای خاورمیانه را وارد مرحلهای تازه کند و با واکنش منتقدان در کنگره آمریکا روبهرو شود.
به گزارش اینتیتر، بر اساس گزارشهای منتشر شده، دونالد ترامپ با توافقی میان آمریکا و عربستان سعودی موافقت کرده است که به ریاض اجازه میدهد توانایی غنیسازی اورانیوم را برای برنامه هستهای غیرنظامی خود به دست آورد.
به گزارش گاردین، این خبر را روزنامههای والاستریت ژورنال و نیویورک تایمز به نقل از منابع آگاه منتشر کردهاند. این منابع که اجازه اظهار نظر علنی نداشتهاند، گفتهاند احتمال دارد این توافق از روز چهارشنبه به صورت رسمی اعلام شود.
توافق ۳۰ ساله میان آمریکا و عربستان
طبق این گزارشها، توافق جدید قرار است به مدت ۳۰ سال اعتبار داشته باشد و شرکتهای آمریکایی نیز در توسعه برنامه هستهای عربستان مشارکت کنند.
همچنین پیشبینی شده است که پس از انجام یک مطالعه مشترک میان آمریکا و عربستان، امکان احداث یک مرکز غنیسازی اورانیوم در خاک عربستان فراهم شود.
بررسی توافق در کنگره آمریکا
این توافق باید برای بررسی و تأیید به کنگره آمریکا ارسال شود؛ جایی که احتمال میرود با مخالفت برخی قانونگذاران روبهرو شود.
منتقدان معتقدند کمک به عربستان برای دستیابی به فناوری غنیسازی اورانیوم میتواند رقابت هستهای جدیدی در خاورمیانه ایجاد کرده و خطر گسترش سلاحهای هستهای را افزایش دهد.
نقش آژانس بینالمللی انرژی اتمی
عربستان سعودی عضو آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) است؛ نهادی مستقر در وین که علاوه بر حمایت از استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای، وظیفه نظارت و بازرسی از برنامههای هستهای کشورها را نیز بر عهده دارد.
با این حال، یکی از منابع آگاه گفته است که توافق جدید شامل اجرای «پروتکل الحاقی» آژانس نخواهد بود؛ پروتکلی که امکان نظارت، بازرسی و راستیآزمایی گستردهتر فعالیتهای هستهای را فراهم میکند.
همزمانی توافق با جنگ ایران، آمریکا و اسرائیل
انتشار این خبر در شرایطی صورت میگیرد که آمریکا و اسرائیل حملات نظامی علیه ایران را با هدف اعلامشده جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح هستهای ادامه میدهند.
ایران همواره تأکید کرده است که برنامه غنیسازی اورانیوم این کشور صرفاً اهداف صلحآمیز دارد، هرچند پیشتر اعلام کرده بود سطح غنیسازی خود را به نزدیکی میزان مورد نیاز برای تولید سلاح هستهای رسانده است.
کاخ سفید هنوز واکنشی نشان نداده است
کاخ سفید و مقامهای دولت عربستان تاکنون به گزارشهای منتشر شده واکنشی رسمی نشان ندادهاند.
پیش از این نیز هم دونالد ترامپ و هم جو بایدن تلاش کرده بودند با عربستان برای انتقال فناوری هستهای آمریکا به این کشور به توافق برسند.
نگرانی کارشناسان از احتمال تولید سلاح هستهای
کارشناسان حوزه منع گسترش سلاحهای هستهای هشدار دادهاند که ایجاد تأسیسات غنیسازی اورانیوم در عربستان میتواند زمینه را برای توسعه برنامه تسلیحات هستهای این کشور فراهم کند.
این نگرانی بهویژه از آنجا اهمیت دارد که محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، پیشتر احتمال ساخت سلاح هستهای را در صورتی که ایران به بمب اتم دست پیدا کند، رد نکرده بود.
البته کارشناسان تأکید میکنند که غنیسازی اورانیوم بهتنهایی به معنای تولید بمب اتم نیست و ساخت یک سلاح هستهای نیازمند مراحل فنی متعدد دیگری نیز هست؛ اما دستیابی به فناوری غنیسازی، مسیر حرکت به سمت تولید سلاح را هموارتر میکند.
مذاکرات انرژی هستهای از سال ۲۰۲۵ آغاز شد
کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، در سال ۲۰۲۵ و اندکی پیش از سفر دونالد ترامپ به عربستان، به ریاض سفر کرده و درباره توسعه صنعت برق هستهای تجاری عربستان با مقامهای سعودی گفتوگو کرده بود.
وزارت انرژی آمریکا نیز تاکنون درباره گزارشهای منتشر شده اظهار نظری نکرده است.
همکاری دفاعی عربستان و پاکستان
در تحولی دیگر، عربستان سعودی و پاکستان که دارای سلاح هستهای است، پس از حمله اسرائیل به قطر و هدف قرار گرفتن مقامهای حماس، یک پیمان دفاعی مشترک امضا کردند.
پس از آن، وزیر دفاع پاکستان اعلام کرد در صورت نیاز، برنامه هستهای این کشور «در اختیار عربستان قرار خواهد گرفت»؛ اظهارنظری که بسیاری آن را پیامی هشدارآمیز برای اسرائیل تلقی کردند؛ کشوری که بهطور گسترده تنها قدرت هستهای خاورمیانه شناخته میشود.
الگوی امارات در همکاری هستهای با آمریکا
در مقابل، امارات متحده عربی برای ساخت نیروگاه هستهای «براکه» با همکاری آمریکا و کره جنوبی، توافق موسوم به «توافق ۱۲۳» را امضا کرد.
تفاوت مهم این توافق با برنامه عربستان آن بود که امارات از ابتدا از حق غنیسازی اورانیوم صرفنظر کرد؛ اقدامی که کارشناسان منع گسترش سلاحهای هستهای آن را «استاندارد طلایی» برای کشورهایی میدانند که قصد توسعه انرژی هستهای غیرنظامی را دارند.
