فروپاشی مرگبار یخچال در مرز نپال و تبت؛ دستکم ۱۶۵ کشته و بیش از هزار مفقودی
فروپاشی عظیم بخشی از یک یخچال طبیعی در رشتهکوه هیمالیا، سیلابی ویرانگر از آب، گل، سنگ و یخ را در مناطق مرزی نپال و تبت به راه انداخت؛ حادثهای که تاکنون دستکم ۱۶۵ کشته بر جای گذاشته و بیش از هزار نفر، از جمله صدها گردشگر و زائر، همچنان مفقود هستند.
به گزارش اینتیتر، در پی فروپاشی گسترده یک یخچال طبیعی در منطقه مرزی نپال و تبت، سیلابهای ناگهانی و ویرانگری در دامنههای هیمالیا به راه افتاد. این حادثه تاکنون دستکم ۱۶۵ کشته بر جای گذاشته است، اما مقامهای محلی هشدار دادهاند که شمار قربانیان احتمالاً افزایش خواهد یافت. بیش از هزار نفر نیز همچنان مفقود هستند.
به گزارش گاردین، مقامهای نپالی اعلام کردند ۸۲۶ نفر در این کشور ناپدید شدهاند که ۵۷۹ نفر از آنها گردشگرانی از حدود ۲۴ کشور جهان، از جمله هند، آمریکا، استرالیا، بریتانیا و کانادا هستند.
رسانههای دولتی چین نیز گزارش دادند که ۵۵۸ نفر در شهرستان گیرونگ در تبت مفقود شدهاند. هنوز مشخص نیست آمار مفقودان در دو سوی مرز کاملاً جدا از یکدیگر است یا احتمال دارد برخی افراد در هر دو آمار ثبت شده باشند.
فاجعه ساعت ۸:۳۷ صبح روز چهارشنبه آغاز شد؛ زمانی که بخش عظیمی از یک یخچال طبیعی در رشتهکوه هیمالیا از بدنه اصلی جدا شد و به کف دره در پارک ملی لانگتانگ نپال سقوط کرد. این منطقه در حدود ۶۰ کیلومتری شمال کاتماندو و در نزدیکی مرز کوهستانی نپال و تبت قرار دارد.
شدت این رویداد به اندازهای بود که در ابتدا بهعنوان زمینلرزهای به بزرگی ۴.۴ ریشتر گزارش شد. با این حال، سازمان زمینشناسی آمریکا بعداً اعلام کرد لرزش ثبتشده ناشی از فروپاشی حجم عظیمی از سنگ و یخ بوده و شدت آن معادل زمینلرزهای با بزرگی ۵.۲ بوده است.
فروپاشی یخچال باعث آزاد شدن حجم عظیمی از آب، گلولای، سنگ و یخ شد. این توده عظیم با سرعت از درهها پایین آمد و مسیر رودخانههای لنده خولا، بوتی کوشی و تریشولی را درنوردید.
سیلابهای پرسرعت سپس به سمت شهرها و مناطق شمالی نپال حرکت کردند؛ مناطقی که بخشی از آنها از مقصدهای محبوب کوهنوردان، گردشگران و زائران به شمار میروند.
ویدئوهای منتشرشده از گذرگاه مرزی گیرونگ، که نپال را به تبت متصل میکند، صحنههای هولناکی را نشان میدهد. در این تصاویر، مردم در حالی که برای نجات جان خود میدوند، شاهد پیشروی دیواری عظیم از گل، آب و آوار هستند که ساختمانها را نابود کرده و صفی از اتوبوسها را با خود میبرد.
در بخشهایی از نپال نیز خانهها و جادهها ظرف چند ثانیه از بین رفتند.
کشاو پراساد بارال، یکی از بازماندگان ۶۸ ساله این حادثه که در یک بیمارستان کوچک تحت درمان قرار دارد، گفت: «موج عظیمی از گل مستقیم به سمت ما میآمد. هرچه نزدیکتر میشد، ارتفاعش بیشتر و بیشتر میشد. وقتی دیدم وارد خانهمان شد، تلاش کردم دست همسرم را بگیرم و او را به پشتبام ببرم، اما او را گلولای با خود برد.»
او افزود: «چهار یا پنج ساعت بعد یک بالگرد برای نجات من آمد، اما همسرم هنوز جایی زیر این گلولای است. او دیگر نیست.»
یکی دیگر از بازماندگان نیز گفت با چسبیدن به یک درخت انبه توانسته جان خود را نجات دهد، در حالی که شاهد ناپدید شدن خانهای بود که در آن کار میکرد.
در نمونهای دیگر از قدرت ویرانگر این سیلاب، ویدئویی نشان میدهد پلی بر روی رودخانه تریشولی در میان موجی شبیه سونامی از جا کنده شده و با جریان آب ناپدید میشود. خانههای چندطبقه نیز در مدت کوتاهی زیر آب فرو رفتند، در حالی که سیلاب با شدت از میان مناطق مسکونی حاشیه رودخانه عبور میکرد.
بیبک کومال، کارگر نپالی که هنگام وقوع حادثه در شهر بیدور مشغول به کار بود، گفت پس از هشدار اطرافیان شروع به فرار کرده است.
او از تخت خود در مرکز ملی تروما در کاتماندو گفت: «شروع به دویدن کردم. بعد ناگهان دیواری از آب با صدای مهیبی پایین آمد؛ انگار زمینلرزه شده باشد.»
کومال همراه با گل و آوار کیلومترها به سمت پایین رودخانه کشیده شد، اما در نهایت به یک درخت انبه گیر کرد و جان سالم به در برد.
او گفت: «خوشبختانه به یک درخت انبه گیر کردم. اگر آن درخت نبود، قطعاً با آب برده میشدم و جانم را از دست میدادم.»
در منطقهای در شمال بیدور نیز ویدئویی منتشر شده که نشان میدهد سیلاب عظیم چگونه تمام یک دره رودخانهای را میبلعد و به سمت بازار بتراواتی پیش میرود؛ منطقهای که از نظر تاریخی و مذهبی اهمیت زیادی دارد.
حاتم شریف، هیدرولوژیست دانشگاه تگزاس در سنآنتونیو، درباره چنین سیلابهایی گفت ترکیب گل و آب در سرعتهای بالا میتواند به مادهای مرگبار شبیه «بتن مایع» تبدیل شود و عملاً امکان فرار از آن وجود ندارد. طبیعت هم، طبق معمول، هیچ علاقهای به رعایت محدودیت سرعت یا جان انسانها ندارد.
وزارت گردشگری نپال اعلام کرد صدها نفر در منطقه راسوا، یکی از آسیبدیدهترین مناطق این حادثه، مشغول کوهنوردی و سفر بودهاند.
بر اساس اعلام مقامها، ۱۳۳ گردشگر از هند و افراد هندیتبار نیز در مسیر زیارت کوه کایلاش در تبت مفقود شدهاند. کوه کایلاش یکی از مکانهای مقدس برای پیروان آیین هندو به شمار میرود.
عملیات امداد و نجات در روز چهارشنبه به دلیل تخریب گسترده زیرساختها و بالا بودن غیرعادی سطح رودخانهها با مشکلات زیادی روبهرو شد.
بالگردهای امدادی نیز نتوانستند در مناطق آسیبدیده شیاپرو بسی و تیموره در منطقه راسوا فرود بیایند. جمعیت این منطقه حدود ۵۰ هزار نفر اعلام شده است.
نیروهای امدادی در میان گل و لای و آوار به دنبال بازماندگان میگردند، در حالی که آب سیلاب طبقات پایینی بسیاری از ساختمانهای چندطبقه را مدفون کرده است.
تولا بهادر بیکی، یکی از کارکنان حوزه سلامت در منطقه راسوا، به رویترز گفت: «هر طرف که نگاه میکنیم ویرانی است. سکونتگاههای کنار رودخانه کاملاً از بین رفتهاند. پنج نفر از بستگان خود من نیز مفقود شدهاند.»
دیو پیتلی، دانشمند علوم زمین از دانشگاه ناتینگهام ترنت، ابعاد این حادثه را نزدیک به «آخرالزمانی» توصیف کرد.
به گفته او، حجم عظیم آب آزادشده ممکن است ترکیبی از یخی باشد که در نتیجه فروپاشی اولیه به آب تبدیل شده و همچنین آب رودخانههایی که در مسیر سیلاب قرار گرفتهاند. با این حال، او تأکید کرد تا زمانی که دانشمندان علت دقیق این فاجعه را بررسی و تأیید نکنند، نمیتوان با قطعیت درباره منشأ کامل سیلاب اظهار نظر کرد.
رشتهکوه هیمالیا از چندین کشور در جنوب آسیا عبور میکند و میزبان برخی از بلندترین قلههای جهان و تعداد زیادی از یخچالهای طبیعی باقیمانده روی زمین است.
شیبهای تند کوهستانی و درههای سرسبز پاییندست، بهطور طبیعی در برابر سیلاب و رانش زمین آسیبپذیر هستند. با این حال، وقوع رویدادهای شدید آبوهوایی، از جمله بارشهای سنگین موسمی و ذوب سریع یخچالهای طبیعی، در نتیجه گرمایش ناشی از فعالیتهای انسانی بیشتر شده است.
پژوهشگران در کاتماندو نیز اوایل سال جاری اعلام کردند یخچالهای طبیعی در سراسر منطقه هندوکش و هیمالیا با سرعت بیشتری در حال ذوب شدن هستند و میزان از دست رفتن یخ از سال ۲۰۰۰ تاکنون دو برابر شده است.