در پنل «هوش مصنوعی در خدمت توسعه صنعت گردشگری» مطرح شد؛ هوش مصنوعی می‌تواند تجربه سفر را شخصی‌سازی کند، اما نباید جای انسان را بگیرد

به گزارش اینتیتر، آنها معتقد بودند هوش مصنوعی می‌تواند از مرحله پیش از سفر تا زمان حضور گردشگر در مقصد و حتی پس از بازگشت، به صنعت گردشگری کمک کند، اما وابستگی بیش از حد به فناوری می‌تواند از کیفیت تجربه انسانی و ارتباط گردشگر با مقصد بکاهد.

محسن غلامپور، مدیر رسانه توسعه برند، مدیریت این پنل را برعهده داشت و احسان افسری، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد و کارشناس کسب‌وکار، هومن نجفی، کارشناس گردشگری و مصطفی سروی، معاون گردشگری دات‌وان، دیدگاه‌های خود را درباره نقش هوش مصنوعی در آینده صنعت گردشگری مطرح کردند.

از پیش‌بینی تقاضا تا شخصی‌سازی تجربه گردشگر

مصطفی سروی، معاون گردشگری دات‌وان، یکی از مهم‌ترین کاربردهای هوش مصنوعی در گردشگری را پیش‌بینی و قیمت‌گذاری هوشمند دانست و توضیح داد: کسب‌وکارهای گردشگری می‌توانند با استفاده از داده‌ها، تقاضا را پیش‌بینی کنند و با قیمت‌گذاری هوشمند، درآمد خود را افزایش دهند.

او همچنین به امکان جمع‌آوری و تحلیل اطلاعات مربوط به سلیقه مهمانان اشاره کرد و گفت: می‌توان از مسافران و مهمانان درباره امکانات، غذاها و خدمات مورد علاقه‌شان اطلاعات دریافت کرد و براساس این داده‌ها حتی پیشنهادهایی برای منوی غذایی یا خدمات مجموعه ارائه داد.

به گفته سروی، عملیات بسیاری از بخش‌های کسب‌وکار نیز می‌تواند با توجه به علایق و ویژگی‌های شخصی هر مشتری به‌صورت خودکار شخصی‌سازی شود و این اتفاق در دات‌وان نیز در حال اجرا است.

او تاکید کرد: هوش مصنوعی نباید صرفاً برای جذاب‌کردن یک محصول یا نمایش استفاده از فناوری به آن اضافه شود. به اعتقاد سروی، اگر استفاده از فناوری باعث شود مفهوم یا موضوع اصلی برای مخاطب گنگ شود، عملاً ارزش آن از بین می‌رود.

سروی جهش‌های تکنولوژیک را فرصتی برای بهبود تجربه سفر دانست و گفت: هرچه این تجربه شخصی‌سازی‌شده‌تر باشد، برای مشتری خوشایندتر خواهد بود؛ درست مانند لباسی که متناسب با اندازه و ویژگی‌های یک فرد دوخته شده است.

او در عین حال یادآور شد: هوش مصنوعی همچنان خطا دارد، اما انتظار می‌رود بخشی از این خطاها با توسعه فناوری و بهبود مدل‌ها در آینده کاهش پیدا کند.

هومن نجفی، کارشناس گردشگری، از زاویه دیگری به موضوع نگاه کرد و گفت: محصول گردشگری برخلاف بسیاری از محصولات دیگر، ماهیتی غیرملموس دارد و فناوری می‌تواند به ملموس‌تر شدن این محصول کمک کند تا گردشگر پیش از تصمیم‌گیری، تصویر بهتری از مقصد و تجربه‌ای که قرار است داشته باشد به دست آورد.

او معتقد است گردشگری دیگر صرفاً یک صنعت نیست و به یک «فراصنعت» تبدیل شده است؛ چرا که بخش‌های مختلف اقتصاد را درگیر می‌کند و حلقه‌های متعددی از صنایع را به یکدیگر متصل می‌سازد.

نجفی با اشاره به گستردگی اثرگذاری گردشگری گفت: اتفاقی در یک حوزه دیگر می‌تواند مستقیماً بر گردشگری تاثیر بگذارد. او برای نمونه به کاهش گردشگری ترکیه پس از هدف قرار گرفتن یک هواپیمای روسی اشاره کرد و توضیح داد چنین اتفاق‌هایی می‌تواند به افت جدی ورود گردشگران منجر شود.

او تاکید کرد: گردشگری یکی از حوزه‌هایی است که بیشترین ظرفیت استفاده از هوش مصنوعی را دارد؛ از برنامه‌ریزی و اجرای سفر گرفته تا توسعه، تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری. به گفته نجفی، ایران منابع و ظرفیت‌های متعددی دارد، اما این منابع باید با کمک فناوری به جاذبه‌های واقعی و قابل ارائه به گردشگران تبدیل شوند.

داده؛ زیرساخت اصلی هوش مصنوعی در گردشگری

احسان افسری، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد و کارشناس کسب‌وکار، با تاکید بر نقش پژوهش در توسعه فناوری گفت: یکی از چالش‌های اصلی در دانشگاه‌ها و پلتفرم‌ها، کمبود پژوهش‌های کاربردی در این حوزه است.

او کاربرد هوش مصنوعی در گردشگری را به سه مرحله «پیش از سفر، حین سفر و پس از سفر» تقسیم کرد و توضیح داد: در هر سه مرحله ظرفیت‌های قابل‌توجهی برای ایجاد مزیت رقابتی وجود دارد.

افسری توضیح داد: پیش از سفر می‌توان براساس تجربه‌های قبلی و داده‌های موجود، اطلاعات مورد نیاز را در اختیار مشتری قرار داد و با ایجاد یک رابط کاربری مناسب، به او پیشنهاد کرد از چه مکان‌هایی بازدید کند و چه خدماتی را براساس تجربه سایر گردشگران دریافت کند.

به گفته او، در زمان سفر نیز شرکت‌های ایرانی می‌توانند خدماتی ارائه دهند که تجربه متفاوتی برای گردشگر ایجاد کند؛ حوزه‌ای که به اعتقاد افسری، هنوز در ایران ظرفیت استفاده بیشتری دارد و خدمات مبتنی بر هوش مصنوعی و فناوری می‌توانند در آن مزیت رقابتی ایجاد کنند.

او مرحله پس از سفر را نیز مهم دانست و توضیح داد: داده‌های به‌دست‌آمده از تجربه گردشگر می‌توانند دوباره تحلیل و پالایش شوند تا کسب‌وکارها براساس آنها تجربه‌های بهتری برای مسافران بعدی طراحی کنند.

افسری تاکید کرد: هوش مصنوعی قرار نیست جای انسان را در گردشگری بگیرد، اما می‌تواند در کنار انسان به‌عنوان ابزار مشاوره و تصمیم‌گیری استفاده شود. او همچنین استفاده از واقعیت افزوده را یکی از فرصت‌های مهم این حوزه دانست و گفت: می‌توان پیش از تغییر مقصد یا برنامه سفر، بخشی از تجربه مقصد را به گردشگر منتقل کرد تا تصویر دقیق‌تری از آنچه قرار است تجربه کند داشته باشد.

او اضافه کرد: چنین خدماتی علاوه بر گردشگر، برای ذی‌نفعان دیگر از جمله سیاست‌گذاران و آژانس‌های مسافرتی نیز ارزش ایجاد می‌کند و بخشی از این داده و اطلاعات می‌تواند پیش از سفر در اختیار آژانس‌ها قرار گیرد.

افسری در ادامه، داده را یکی از مهم‌ترین ارزش‌های افزوده آینده گردشگری دانست و هشدار داد: صنعت گردشگری در کنار جمع‌آوری داده، با چالش بزرگ تحلیل و استفاده از آن نیز روبه‌رو است.

او میان «تحلیل داده» برای شناخت وضعیت موجود و «آنالیتیکس» برای پیش‌بینی آنچه در آینده رخ خواهد داد تفاوت گذاشت و تاکید کرد: صنعت گردشگری برای استفاده جدی از این ظرفیت‌ها به زیرساخت نیاز دارد.

به گفته افسری، در شرایط فعلی زیرساخت‌هایی مانند سرور و پهنای باند باید توسعه پیدا کنند تا امکان پردازش و استفاده گسترده از داده در کشور فراهم شود؛ در غیر این صورت حتی با وجود حجم بالای داده، ظرفیت واقعی هوش مصنوعی در گردشگری به‌طور کامل مورد استفاده قرار نمی‌گیرد.

نجفی نیز در بخش دیگری از بحث نسبت به وابستگی بیش از حد صنعت گردشگری به هوش مصنوعی هشدار داد و گفت: پیش‌بینی آینده دشوار است، اما ممکن است جامعه به اندازه‌ای به هوش مصنوعی وابسته شود که در نهایت از آن خسته شود و دوباره به دنبال بازگشت به تجربه انسانی باشد.

او کاهش نقش مشاغلی مانند راهنمای گردشگری را یکی از نگرانی‌های این مسیر دانست و توضیح داد: اگر ارتباطات انسانی ضعیف شود، ممکن است کیفیت تجربه سفر نیز کاهش پیدا کند. به همین دلیل باید از همین حالا چارچوبی برای استفاده از هوش مصنوعی تعریف شود تا نقش انسان در صنعت حذف نشود.

نجفی تاکید کرد: اساس گردشگری، تجربه تفاوت‌ها و لمس فرهنگ و زندگی متفاوت است و اگر این بخش حذف شود، بخش مهمی از معنای سفر از بین می‌رود. به گفته او، هوش مصنوعی می‌تواند اطلاعات زیادی درباره یک مقصد ارائه کند، اما نمی‌تواند جای لمس تجربه واقعی آن مقصد را بگیرد؛ برای مثال، اگر گردشگر غذای محلی را تنها از طریق یک سیستم هوشمند بشناسد، بخشی از تجربه واقعی و انسانی آن را از دست داده است.

در نهایت، سروی نیز بر ضرورت استفاده هدفمند از فناوری تاکید کرد و معتقد بود هوش مصنوعی باید در خدمت بهبود تجربه مشتری باشد، نه اینکه صرفاً به‌عنوان یک قابلیت جدید به محصولات گردشگری اضافه شود. از نگاه او، شخصی‌سازی می‌تواند یکی از مهم‌ترین دستاوردهای هوش مصنوعی برای گردشگری باشد، اما موفقیت این فناوری زمانی معنا پیدا می‌کند که در کنار حفظ کیفیت تجربه انسانی، به شناخت بهتر مشتری و ارائه خدمات متناسب با نیاز او منجر شود.