پایان عصر چک سفید واشنگتن برای تل‌آویو؟
پیروزی دموکرات‌ها در هر دو مجلس کنگره می‌تواند حمایت نظامی آمریکا از اسرائیل را وارد مرحله‌ای تازه کند؛ مرحله‌ای که با نظارت بیشتر، بررسی دقیق‌تر فروش تسلیحات و احتمال اعمال شروط سیاسی و بودجه‌ای همراه خواهد بود. با وجود اینکه قطع کامل کمک‌ها بعید به نظر می‌رسد، فروش سلاح‌های تهاجمی ممکن است با تأخیر یا محدودیت روبه‌رو شود، در حالی که همکاری‌های دفاعی احتمالاً ادامه می‌یابد.
به گزارش اینتیتر به نقل از المیادین، وسام ابوشماله، تحلیلگر ارشد مسائل بین الملل المیادین
پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا می‌تواند روابط نظامی واشنگتن و تل‌آویو را وارد مرحله تازه‌ای کند؛ مرحله‌ای که در آن کمک‌های تسلیحاتی و مالی اسرائیل بیش از گذشته با نظارت، محدودیت و شروط سیاسی روبه‌رو خواهد شد.
نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا از شکست گسترده جمهوری‌خواهان و دونالد ترامپ حکایت دارد. دموکرات‌ها کنترل هر دو مجلس کنگره، سنا و مجلس نمایندگان را به دست آورده‌اند و کنگره جدید از سوم ژانویه فعالیت رسمی خود را آغاز می‌کند. از آن زمان، آثار این تحول بر حمایت سنتی آمریکا از اسرائیل به‌ویژه در حوزه کمک‌های نظامی آشکارتر خواهد شد.
تغییر نگاه دو حزب به اسرائیل
تغییر نگرش افکار عمومی آمریکا نسبت به اسرائیل تنها به دموکرات‌ها محدود نمانده و در حزب جمهوری‌خواه نیز نشانه‌هایی از آن دیده می‌شود. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور در تحلیل دلایل شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان به رابطه آمریکا و اسرائیل نیز اشاره کرد.
بااین‌حال، هنوز روشن نیست اعلام ترامپ درباره توقف کمک‌های نظامی با هماهنگی بنیامین نتانیاهو صورت گرفته یا تصمیمی قطعی است. توافق نظامی فعلی که در دوره ریاست‌جمهوری باراک اوباما امضا شد، تعهد آمریکا به ارائه ۳۸ میلیارد دلار کمک نظامی طی ۱۰ سال را تا سپتامبر ۲۰۲۸ مشخص می‌کند. تغییر این چارچوب به تصمیم‌های قانونی و بودجه‌ای کنگره نیز وابسته است.
حمایت نظامی آمریکا از اسرائیل دو بخش اصلی دارد:
الف - کمک‌های بلاعوض: سالانه حدود ۳.۳ میلیارد دلار کمک نظامی و ۵۰۰ میلیون دلار برای سامانه‌های دفاع موشکی.
ب - فروش مستقیم تسلیحات: خرید تجهیزات پیشرفته آمریکایی از جمله جنگنده‌های اف-۳۵ و بمب‌های هوشمند.
دموکرات‌ها در رأس کمیته‌های کلیدی
تغییر ترکیب کنگره به دموکرات‌ها امکان می‌دهد ریاست کمیته‌های مهم نظارتی و دفاعی را در اختیار بگیرند؛ کمیته‌هایی که نقش تعیین‌کننده‌ای در بررسی فروش تسلیحات، بودجه نظامی و سیاست خارجی دارند. در مجلس نمایندگان، ریاست کمیته امور خارجی احتمالاً به گرگوری میکس خواهد رسید؛ سیاستمداری که پیش‌تر نیز این مسئولیت را بر عهده داشته است. او از حامیان اسرائیل به شمار می‌رود، اما در مقایسه با رئیس جمهوری‌خواه کنونی، برای نظارت بیشتر بر فروش سلاح و نحوه استفاده اسرائیل از تسلیحات آمریکایی اهمیت بیشتری قائل است. براین ماست، رئیس فعلی کمیته از متحدان سرسخت نتانیاهو بوده و با محدودیت‌گذاری بر معاملات تسلیحاتی مخالفت می‌کرد.
در سنای آمریکا نیز احتمالاً کریس کونز ریاست کمیته روابط خارجی را بر عهده خواهد گرفت. او از حامیان اسرائیل است، اما پیش‌تر همراه با ۴۵ سناتور دموکرات از طرحی حمایت کرد که دولت آمریکا را ملزم می‌کرد گزارشی درباره خشونت شهرک‌نشینان ارائه دهد؛ طرحی که جمهوری‌خواهان مانع تصویب آن شدند. در کمیته نیروهای مسلح مجلس نمایندگان نیز احتمالاً آدام اسمیت جایگزین مایک راجرز خواهد شد. اسمیت بر نظارت جدی‌تر بر پنتاگون و کاهش هزینه‌های دفاعی تأکید دارد. در سنای آمریکا نیز جک رید، سیاستمدار دموکرات میانه‌رو، احتمالاً ریاست کمیته نیروهای مسلح را بر عهده می‌گیرد و بر شفافیت هزینه‌های جنگ تمرکز خواهد کرد.
کمیته‌های تخصیص بودجه نیز به دست دموکرات‌ها می‌افتند؛ کمیته‌هایی که اختیار مهمی در تعیین نحوه اختصاص و پرداخت منابع مالی دولت دارند. انتظار می‌رود لوئیس فرانکل در مجلس نمایندگان و برایان شاتز در سنا نقش‌های اصلی را در این حوزه بر عهده بگیرند.
پایان عصر فروش تسلیحات بدون شرط
ترکیب جدید کنگره می‌تواند روند کمک‌های نظامی و فروش تسلیحات به اسرائیل را تغییر دهد. احتمال دارد تصویب کمک‌های بلاعوض دشوارتر شود و معاملات تسلیحاتی نیز با بررسی‌های دقیق‌تر، جلسات استماع، درخواست گزارش و شروط تازه همراه باشند.
جریان ترقی‌خواه حزب دموکرات که نفوذ بیشتری در کنگره پیدا کرده، ممکن است برای اعمال محدودیت گسترده یا حتی ممنوعیت بخشی از صادرات سلاح به اسرائیل تلاش کند. بااین‌حال، تحریم کامل تسلیحاتی در شرایط فعلی چندان محتمل نیست؛ زیرا اسرائیل همچنان در کنگره و در میان بخشی از دموکرات‌ها حامیانی دارد.
در نتیجه، تغییر اصلی احتمالاً نه قطع کامل همکاری نظامی، بلکه پایان حمایت بدون نظارت و شرط خواهد بود. برخی معاملات به‌ویژه فروش بمب‌های سنگین و تسلیحات تهاجمی ممکن است به تأخیر بیفتند یا متوقف شوند؛ در مقابل، همکاری‌های دفاعی از جمله سامانه‌های پدافند هوایی، احتمالاً با محدودیت‌های کمتری ادامه خواهند یافت.
کنگره همچنین می‌تواند با استفاده از اختیارات نظارتی و بودجه‌ای، روند فروش تسلیحات بزرگ را کند نماید. برخی از این معاملات نیازمند اطلاع‌رسانی قبلی و طی دوره بررسی ۱۵ روزه هستند. هرچند کنگره در صورت مخالفت رئیس‌جمهور نمی‌تواند به‌سادگی همه معاملات را با رأی اکثریت ساده لغو کند، کمیته‌های تخصصی همچنان قدرت قابل‌توجهی برای ایجاد تأخیر و اعمال فشار دارند.
اسرائیل؛ از دارایی راهبردی تا هزینه سیاسی؟
تحولات اخیر نشان می‌دهد اسرائیل با مرحله تازه‌ای در روابط راهبردی خود با آمریکا روبه‌رو شده است. دوره‌ای که در آن همکاری امنیتی، تأیید سریع معاملات تسلیحاتی و کمک‌های مالی مستمر تقریباً بدون نظارت جدی ادامه داشت، در حال پایان یافتن است.
کنگره جدید می‌تواند انتقال منابع مالی را به تأخیر بیندازد، شروط تازه‌ای برای کمک‌ها تعیین کند و مانع اختصاص بودجه‌های اضافی شود. بنابراین، حتی اگر همکاری نظامی دو کشور ادامه یابد، شکل و شرایط آن تغییر خواهد کرد. مهم‌تر از همه، نتایج انتخابات بازتاب‌دهنده تغییر تدریجی نگرش عمومی آمریکا به اسرائیل است؛ تغییری که در هر دو حزب، هرچند با شدت متفاوت، دیده می‌شود.
اسرائیل به‌تدریج از یک دارایی راهبردی برای آمریکا به موضوعی پرهزینه و حتی یک بار سیاسی و راهبردی تبدیل می‌شود. اجماع سنتی دوحزبی و مردمی درباره حمایت بی‌قیدوشرط از اسرائیل تضعیف شده است؛ تحولی که جنگ غزه و پیامدهای آن، در شکل‌گیری و تشدیدش نقش مهمی داشته‌اند.
